Polygynie kan ook voordelig zijn voor vrouwen

Een huwelijk van één man met meer vrouwen zou alleen in het voordeel zijn van de man. Maar niet altijd.

Polgynie is in de westerse wereld doorgaans verboden. Tom Green, behorend tot een fundamentalistische Mormoonse sekte inde Amerikaanse staat Utah, poseert hier met zijn vijf vrouwen en enkele van zijn 29 kinderen in april 2000. De rechter veroordeelde Green een jaar later tot gevangenisstraf. AFP

Polygynie, de praktijk dat één man meerdere vrouwen huwt, is minder schadelijk voor vrouwen en kinderen dan algemeen wordt aangenomen. Dat blijkt uit onderzoek van de Britse medisch antropoloog David Lawson en enkele collega’s in Tanzania. De resultaten verschijnen deze week in het wetenschappelijke blad PNAS (early edition).

Bij internationale ontwikkelingsorganisaties staat polygynie te boek als een ‘schadelijke culturele praktijk’. Zo staat in de VN-Conventie tegen vrouwendiscriminatie dat polygynie ‘indruist tegen het recht van de vrouw op gelijkheid ten opzichte van mannen, ernstige emotionele en financiële gevolgen kan hebben voor haarzelf en haar kinderen en daarom moet worden ontmoedigd en verboden’. Dit negatieve beeld steunt op grootschalige demografische surveys die steevast laten zien dat polygynie ten koste gaat van vrouwen en van de voedselzekerheid van kinderen.

Lawson en collega-onderzoekers vergeleken polygyne en monogame huishoudens in 56 dorpen in het noorden van Tanzania, waar veelwijverij domineert bij bepaalde etnische groepen. De uitkomsten voor alle dorpen samen bevestigden eerder onderzoek: er bleek een correlatie te bestaan tussen polygynie aan de ene en slechte voeding en gezondheid van kinderen aan de andere kant. Maar dat verband bleek bij een nadere analyse volledig te verklaren uit het feit dat polygynie het vaakst voorkomt in economisch marginale en ecologisch kwetsbare dorpen. Toen Lawson c.s. huishoudens vergeleken per dorp, zagen zij dat polygyne huishoudens dikwijls beter waren gevoed en dat de kinderen er gezonder waren dan in monogame huishoudens. Polygyne huishoudens hadden ook meer vee en landbouwgrond dan monogame huishoudens.

Waar vrouwen voor toegang tot economische hulpbronnen zijn aangewezen op mannen kan polygynie in hun belang zijn, schrijven Lawson c.s.. Wie de gevolgen wil vaststellen van bepaalde culturele praktijken, waarschuwen zij, moet niet alleen afgaan op macrocijfers, maar steeds kijken naar de plaatselijke context. Waar grote verschillen in rijkdom bestaan tussen mannen, kan een verbod op polygynie nadelig zijn voor vrouwen, omdat dit hun opties voor het vinden van een huwelijkspartner drastisch vermindert.