Ministerie van spoor en asfalt

Foto JERRY LAMPEN / ANP

Het balletje-balletje departement. Of het ministerie waar het ene gat met het andere gevuld wordt. Het debat over de begroting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, morgen en donderdag, gaat volgens een aantal Kamerleden vooral over ondoorzichtig schuiven met geld. Nieuwe wegen worden aangelegd met geld dat bedoeld was voor onderhoud op het spoornet. Spoorprojecten worden gefinancierd met geld dat gereserveerd was voor veiligheid.

„Het is een grote grabbelton”, zegt D66-woordvoerder Stientje van Veldhoven. „Er is een Infrastructuurfonds en een Deltafonds. Maar als het zo uitkomt, worden de miljoenen in die fondsen voor heel andere doelen gebruikt dan waar het voor bestemd was. 16 miljoen euro uit het infrastructuurfonds gaat naar invoering van de nieuwe wet op de Leefomgeving. En nog eens 39 miljoen naar ICT-projecten.”

Dat ‘balletje-balletje-beleid’ bracht staatssecretaris Mansveld vorige maand in problemen omdat ze niet kon aangeven hoe ProRail de komende jaren onderhoud aan het spoor moet financieren. En omdat er een tekort dreigt van 475 miljoen euro voor de periode 2018 en 2028.

Maar in de portefeuille van minister Schultz speelt dat net zo goed, zeggen Van Veldhoven en en Liesbeth van Tongeren (GroenLinks). „Schultz is er goed in om verkeersprojecten naar voren te schuiven. Maar wel ten koste van onderhoud op het wegennet”, aldus Van Tongeren. 

Van de 8,2 miljard euro die het departement volgend jaar uitgeeft, gaat 6,4 miljard naar het Infrastructuurfonds en het Deltafonds. Uit de begrotingsstukken blijkt inderdaad dat er volgend jaar uit beide fondsen in het totaal 20 miljoen euro naar implementatie van de Omgevingswet gaat, die hier los van staat.

„Er wordt zoveel met budgetten geschoven, dat het als Kamerlid nauwelijks mogelijk is om te controleren wat er feitelijk gebeurt”, aldus CDA’er Martijn van Helvert. Volgens hem heeft met name Mansveld daar nog een probleem bij. „Op de delen van het ministerie waar zij verantwoordelijk voor is, is het ziekteverzuim torenhoog, zo heb ik begrepen. Het verloop is enorm. Is het departement wel op orde? ”

Van Tongeren wil Mansveld meer lucht geven door herverdeling van de portefeuilles: „Mansveld doet NS, ProRail, Air France-KLM en het milieu. Schultz knipt vooral lintjes door bij de opening van nieuwe snelwegen. Ze zet fors in op haar Deltaplan. Maar de veiligheid van de dijken is nog steeds niet op orde. Dat is pas in 2065 het geval.”

Schultz schrijft in de begrotingsstukken dat het ministerie tot 2028 jaarlijks 1,5 miljard euro uitgeeft aan nieuwe wegen. Toch zal de lengte van files de komende jaren blijven toenemen.

Het was haar bedoeling om de gemiddelde reistijd op de snelwegen tijdens de spits maximaal anderhalf keer zo lang te laten zijn als buiten de spits. Maar het aantal snelwegen waar dat praktijk is, daalt en het aantal files stijgt. Volgens de minister door de aantrekkende economie en de goedkopere benzine. Maar volgens Van Tongeren stijgt het aantal files juist door groei van het aantal auto’s en de ingebruikname van de vluchtstrook als rijbaan. „Bij een incident duurt het nu veel langer voordat politie of hulpdiensten ter plekke zijn. Dat jaagt filevorming aan.”