Kijken: waarom hebben we oorwurmen in ons hoofd?

Hint: het gaat niet over de dierlijke soort worm.

Zangeres Adele treed op bij de Oscars in Los Angeles in 2013. Chris Pizzello / Invision/AP

Een liedje dat in je hoofd blijft hangen nadat je het op de radio of in de supermarkt gehoord hebt. Het is een normaal en onderzocht fenomeen. Wetenschappers noemen het “onvrijwillige muzikale beelden”, oftewel “oorwurmen”. Maar waarom komen ze eigenlijk voor?

Nieuw onderzoek naar het oorwurmfenomeen heeft aangetoond dat we er veel door kunnen leren over het geheugen en het deel van het brein waar we geen bewuste controle over hebben. The Wall Street Journal heeft er een filmpje over gemaakt:

Mysteries van het geheugen

Oorwurmen worden al langer door onderzocht. Eerder vertelde Henkjan Honing, universitair hoofddocent muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam, aan NRC:

“Als je een lied in je hoofd hebt, is dat te lokaliseren op hersenscans. Het activeert dezelfde gebieden van de auditieve cortex, het hersengebied waar geluid wordt verwerkt, als wanneer je echt muziek luistert.”

Dit blijkt ook uit onderzoek van onder andere psycholoog Lauren Stewart, door 17 vrijwilligers vier dagen lang iedere keer als ze een oorwurm hoorden mee te laten tikken op het ritme in hun hoofd. Een armbandje hield hun bewegingen bij. Wat bleek? Het ritme van het tikken lag binnen 10 procent van het tempo van de originele muziekopnames van het desbetreffende nummer; erg accuraat dus.

Innerlijke jukebox

Wanneer je deze oorwurmen het meest krijgt? Uit studies blijkt dat het voornamelijk gebeurt in tijden met een lage cognitieve belasting, zoals tijdens het douchen, aankleden of lopen. Stewart zegt dat ze lijken op een “geluid-screensaver” die de geest bezig houdt terwijl er weinig andere dingen gebeuren.

Mensen die zingen of vaak naar muziek luisteren hebben vaak langere en frequentere oorwurmen. En de liedjes met oorwurmpotentie? Die hebben een herhaald patroon van hoog naar laag in toonhoogte en een onregelmatige muzikale interval. Kelly Jakubowski, een van de onderzoekers, stelt: “Het is alsof je brein een ongewoon element in het liedje uitkiest en het nog eens wil horen”.