Kamer roept kabinet op koning zwaarder te belasten

Maar de kans dat het kabinet de door een meerderheid gesteunde motie uitvoert is niet groot.

Koning Willem-Alexander vandaag tijdens de derde dag van het staatsbezoek aan China. Foto ANP / Koen van Weel

De koning moet meer belasting gaan betalen, met name over zijn vermogen. Dat vindt althans een meerderheid in de Tweede Kamer, die vanmiddag instemde met een motie waarin het kabinet wordt opgeroepen voorstellen te doen “hoe de belastingvrijstellingen van de koning, de koningin en de voormalige koningin ongedaan kunnen worden gemaakt”.

SP, PvdA en D66 (samen 65 zetels) dienden eerder deze maand bij het debat over de begroting van de Koning een motie in die vanmiddag voldoende steun kreeg van de rest van de Kamer. Voor de PvdA, die als regeringspartij dichter bij de Kroon dan als oppositiepartij, was het ondertekenen van de motie opmerkelijk. Coalitiegenoot VVD, die eerder ook vond dat de koning inkomstenbelasting moest betalen, vindt dat sinds kort niet meer en stemde vanmiddag dus tegen.

Irritatie over vele fiscale vrijstellingen

Diverse soorten ongenoegen liggen ten grondslag aan de motie waarover vandaag werd gestemd. Er is irritatie over de vele fiscale vrijstellingen voor het Koninklijk Huis, en dat voor een zeer vermogende familie als de Oranjes. Daarbovenop komen onverwacht hoge overheidsuitgaven voor renovatie van Paleis Huis ten Bosch en de koninklijke zeilboot. En dan is er nog het verlangen om de koning fiscaal hetzelfde te behandelen als zijn onderdanen.

Nu de motie van SP, PvdA en D66 is aangenomen, wil het kabinet deze zeer waarschijnlijk niet uitvoeren. Dat had immers al na een ambtelijke studie geconcludeerd dat alles bij het oude kan blijven. Als het kabinet op dit standpunt blijft, is de Tweede Kamer weer aan zet. Dan moet het parlement besluiten of het wil doorbijten naar het koningshuis.

Verwarring door uitspraken Rutte

Tijdens het begrotingsdebat verraste premier Rutte de Kamer met de mededeling dat Willem-Alexander al gewoon belasting betaalt. “De koning betaalt alle belastingen die wij allemaal betalen.” Op twee punten zijn er grondwettelijk bepaalde uitzonderingen, voegde hij eraan toe. Koning, koningin en prinses Beatrix betalen geen belasting over hun jaarlijkse toelage. Ook de erfenis die troonopvolgster Amalia ooit krijgt van haar vader, is niet belast met successierechten. Dit is gedaan om het bezit van de Oranjes intact te houden.

Een groot deel van de Kamer leefde in de veronderstelling dat ook een deel van het privévermogen van de koning fiscaal onbelast is. Premier Rutte ontkende dat. Hij noemde het deel van de Grondwet over belastingvrijdom voor koninklijk vermogen, “een dode letter”. PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt vertrouwde het echter niet, en diende de motie in.

De Kamer stemde vanmiddag ook in met een motie van de VVD die de regering verzoekt een ‘second opinion’ te laten uitvoeren naar de kosten van het onderhoud van de koninklijke boot Groene Draeck, dat dit jaar uitkwam op 95.000 euro. Het kabinet zegde eerder toe nader onderzoek naar het onderhoud te laten doen. Een motie van de PvdA die bepleit dat de koninklijke paleizen worden opengesteld voor een breed publiek, onder wie schoolkinderen, kreeg ten slotte ook de steun van de meerderheid van de Kamer.