Een duur cadeau, voor de ontvanger

Dierenpark Ouwehands krijgt twee panda’s te leen – het ultieme diplomatieke ‘cadeau’ van China. Het zal Nederland veel gaan kosten en we kunnen „pandamania” verwachten, zeggen experts.

Een van de panda’s in België. Ouwehands betaalt China een miljoen per jaar voor twee reuzenpanda’s. Het geld wordt besteed aan projecten die de panda voor uitsterven moeten behoeden. Foto LAURENT DUBRULE / EPA

Drie premiers – Kok, Balkenende en Rutte – schreven brieven aan de Chinese autoriteiten, de koning heeft persoonlijk stevig gelobbyd en nu is het dan eindelijk zover. China gaat bij wijze van vriendschapscadeau aan Nederland en het koningspaar twee panda’s uitlenen aan Ouwehands Dierenpark in Rhenen. In september volgend jaar worden twee driejarige panda’s, een mannetje en een vrouwtje met verschillende bloedlijnen, naar Nederland verscheept. Vandaag maakt het dierenpark hun namen bekend.

Ondernemer en eigenaar van Ouwehands Dierenpark Marcel Boekhoorn noemde het gisteren in hotel Beijing Four Seasons, waar de koning en de koningin tijdens hun staatsbezoek logeren, „geschiedschrijving voor Nederland en voor Ouwehands”. Dat het ook om een politieke gebeurtenis gaat, werd onderstreept door de aanwezigheid van minister Koenders van Buitenlandse Zaken (PvdA).

In Europa werden eerder België, Frankrijk, Spanje, Schotland en Oostenrijk beloond in het kader van de Chinese pandadiplomatie. De opmerking die de koning gisteren maakte, dat China en Nederland het oneens zijn over mensenrechten, gooide geen roet in het eten.

1 Waarom krijgt Nederland twee reuzenpanda’s?

Landen die zeer goed bevriend zijn met China, en Nederland behoort tot die categorie verzekerde de Chinese president Xi Jinping gisteren, mogen de dieren voor bepaalde tijd ‘lenen’. Meestal is het ook te danken aan een stevige lobby van dierentuin en politiek. Dansend van opwinding vertelde Boekhoorn gisteravond dat hij de afgelopen jaren 22 keer in China is geweest om symposia over het pandaleven te bezoeken, dat hij zich verdiept heeft in het „pandagebeuren” en dat hij het vertrouwen van de Chinese autoriteiten heeft gewonnen.

„Er zijn twee manieren om panda’s te krijgen”, zegt hoofddierenarts Tim Bouts van het Belgische Pairi Daiza, een dierentuin die na jarenlang lobbyen vorig jaar twee panda’s heeft weten te bemachtigen. „Via de politiek, of op initiatief van de dierentuinen.” De dierentuin in Kopenhagen kreeg volgens Bouts een panda aangeboden nadat Denemarken het beeld van De kleine zeemeermin, sprookjesfiguur van Hans Christian Andersen, aan China had uitgeleend. „Daar was als eerste dus op politiek vlak contact. Bij ons zijn de zoo’s er zelf achteraan gegaan.” Uiteindelijk moet de politiek altijd betrokken worden, zegt Bouts. „De Chinese president of vicepresident kan de bruikleen alleen kortsluiten met een buitenlands staatshoofd.”

2 Wat kost een panda?

De panda’s zijn nogal een duur cadeau – voor de ontvanger. Het dierenpark gaat China een miljoen dollar ‘leasegeld’ per jaar betalen, dat wordt besteed aan projecten die zijn opgezet om de panda te behoeden voor uitsterven. Ook moet een kostbaar verblijf gebouwd worden. De Belgische dierentuin betaalde er acht miljoen voor. De panda’s moeten verzekerd worden en medische zorg is duur. „We zullen veel toegangskaartjes moeten verkopen om uit de kosten te komen”, zei Boekhoorn. Geld verdienen met de panda’s is niet het hoofddoel, benadrukte hij. Dat is de panda voor uitsterven behoeden.

3 En wat leveren ze op?

Het aantal bezoekers van Pairi Daiza in België steeg na de lease van de twee panda’s van 1,2 miljoen naar 1,4 miljoen. „Het heeft voor een boost gezorgd bij ons, maar ook bij andere dierentuinen”, zegt Nico Vanhee van Pairi Daiza. Dierentuinen waren door de panda’s volgens hem zoveel in het nieuws dat overal een stijging genoteerd werd. Een park krijgt er een „mooie internationale uitstraling” van. „Dit jaar zijn we uitgeroepen tot bedrijf van het jaar. Het heeft natuurlijk geholpen dat er belangrijke Chinese politici langskomen.”

4 Waarom gaan de panda’s juist naar deze dierentuin?

Dat vragen sommige Nederlandse dierentuinen zich ook af. Een aantal zegt dat ze „niet goed op de hoogte waren van het traject”. Een woordvoerder van Beekse Bergen zegt dat Ouwehands „de slag dit keer heeft gewonnen. Politiek moet je het spel goed spelen en contacten hebben.”

Diergaarde Blijdorp heeft er „met onze schaarse middelen” voor gekozen niet aan dit „kostbare traject” deel te nemen. Dankzij het vermogen van Marcel Boekhoorn is geld voor Ouwehands geen probleem.

„Je moet erin geloven. De handen uit de mouwen steken”, zegt Vanhee. Zij bouwden hun pandaverblijf van 8 miljoen voordat ze wisten of de panda’s zouden komen. Ze hadden toen al twee jaar lang een Chinese vertaler in dienst.

5 Hoe verzorg je een panda?

Er komen drie Chinese verzorgers met de panda’s mee, die in Ouwehands medewerkers gaan trainen. Jaarlijks krijgt de dierentuin bezoek van Chinese panda-inspecteurs die erop toezien dat de dierentuin zich aan de afspraken houdt. Er wordt gehoopt dat de twee dieren voor een nakomeling gaan zorgen. Als dat gebeurt, zal het jong eigendom zijn van China. Dieren die in gevangenschap worden geboren worden op hun vierde teruggescheept naar China. De reproductie is overigens een moeizaam proces omdat de vrouwtjes maar twee tot drie dagen per jaar ovuleren en de mannetjes lui zijn.

Het najaar van 2016 wordt hoe dan ook spectaculair op pandagebied voor Nederland en Ouwehands, voorspelt hoofddierenarts Tim Bouts. De dieren werden koninklijk ontvangen. Op het vliegveld was een erehaag, drieduizend mensen onthaalden de panda’s in de dierentuin en de pers postte voor de school van zijn kinderen om hun commentaar te vragen. „Het is een feel good story. Dat mag ook wel een keer. Nederland kan pandamania verwachten.”