Portugal krijgt een wankele regering

Een centrum-rechtse minderheidsregering wil het oude beleid voortzetten in een verdeeld land.

Eduardo Ferro Rodrigues (links) wordt gefeliciteerd door de leider van zijn partij, Antonio Costa na zijn verkiezing tot president van het parlement. Foto Rafael Marchante

De politieke spanning in Portugal loopt verder op nu premier Pedro Passos Coelho een centrum-rechtse minderheidsregering heeft geformeerd. De nieuwe formatie zal vrijdag worden beëdigd. Daarna heeft de regering tien dagen de tijd om een programma te presenteren aan het Portugese parlement. De kans is groot dat de linkse oppositie de plannen meteen afkeurt.

Sinds de parlementsverkiezingen van 4 oktober raakte Portugal verdeeld in twee kampen. De centrum-rechtse coalitie ‘Portugal Vooruit’ van premier Passos Coelho riep zichzelf als grootste partij uit tot winnaar van de verkiezingen, maar was met 107 van de 230 zetels wel de meerderheid kwijt. De socialisten weigerden steun te verlenen, waardoor een impasse ontstond.

De socialisten waren bereid met het Linkse Blok en de communisten een meerderheidsregering te vormen. Toch gaf de Portugese president Anibal Cavaco Silva eind vorige week aan premier Passos Coelho de opdracht een regering te vormen. De president wilde na jaren van harde bezuinigingen geen eurosceptici aan de macht. De linkse partijen, die zich verzetten tegen Europese bezuinigingsmaatregelen, reageerden verbolgen. Portugezen gingen afgelopen weekeinde de straat op om te protesteren.

Het nieuwe kabinet van Passos Coelho bestaat uit acht nieuwe ministers. Allemaal politieke zwaargewichten. De Socialistische Partij van António Costa zal geen steun aan de regering uitspreken. Hij noemde de beslissing van president Cavaco Silva vorige week al „onaanvaardbaar” en beschuldigt hem van het „aanzetten tot een zinloze politieke crisis”. De huidige impasse is alleen uitstel van de onvermijdelijke machtsgreep van zijn linkse alliantie, zo stelde hij. Samen met het radicale Linkse Blok en de Communistische Partij zal Costa de regering snel willen wegstemmen.

Als dat scenario zich voltrekt heeft de president drie opties: de premier toestaan een interim-regering te leiden tot er volgend jaar nieuwe verkiezingen gehouden worden, centrum-rechts wederom een kans geven samen de socialisten regering te vormen of alsnog de linkse partijen vragen een regering te vormen.

EU-steun

Aan de basis van de huidige politieke crisis ligt de Europese steun van 78 miljard euro die Portugal in 2011 nodig had. De regering voerde de voorbije vier jaar harde bezuinigingsmaatregelen waarna Portugal weer uit het steunprogramma kon stappen. Passos Coelho wil het vorige beleid voortzetten. Hij vindt dat de kiezers hem daarvoor een mandaat hebben gegeven.

Portugal werd gezien als het eerste Europese land waar een regering die een harde financiële reddingsoperatie doorvoerde, niet keihard werd weggestemd door de kiezers. Het tekort op de betalingsbalans werd omgebogen tot een klein overschot. De laatste twee jaar liep de werkloosheid terug van 17,5 tot 12,4 procent en de economie groeit dit jaar met 1,5 procent. Ondanks de nog torenhoge staatsschuld, een minimumloon van 505 euro en een gebrek aan jongerenbanen zijn de Portugezen weer licht optimistisch.

„Ik of de chaos”, luidde de verkiezingsleus van Passos Coelho. De kans dat de premier nog eens vier jaar volmaakt is echter klein. Hij vormt op voorhand juist één van de wankelste Portugese regeringen ooit.

Lees meer: Portugezen accepteren bezuinigingen wél