Polen kiezen voor toekomst zonder linkse politiek

Polen heeft gisteren niet alleen een stevige ruk naar rechts gemaakt, maar ook een periode afgesloten. Een kwart eeuw na de ondergang van het communistische regime zijn er nu geen uit het communisme voortgekomen, of anderszins linkse partijen meer in het parlement vertegenwoordigd. Het politieke debat in Polen zal de komende jaren gaan tussen nationalistisch rechts en centrum-rechts.

Dankzij haar grote overwinning heeft de nationalistisch conservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) geen coalitiepartner nodig om een regering te vormen. De partij, die ook regeerde van 2005 tot 2007, krijgt zo de vrije hand. De omstreden oud-premier Jaroslaw Kaczynski trekt nog steeds aan de touwtjes. Maar hij had zijn rechterhand Beate Szydlo al bij het begin van de campagne aangewezen als de kandidaat voor het premierschap. Dat is een slimme zet gebleken.

Szydlo was een betrekkelijk nieuw gezicht, maar ze voerde de afgelopen maanden met grote energie en veel succes campagne tegen de zittende regering van Burgerplatform (PO). Toen gisteren duidelijk was geworden dat haar partij de absolute meerderheid had behaald, wees ze royaal Kaczynski, haar mentor, aan als de vader van de overwinning.

De vorige keer dat PiS regeerde, met Jaroslaw Kaczynski als premier en zijn tweelingbroer Lech als president, was het beleid vaak grillig en kwamen de betrekkingen met het grote buurland Duitsland en de Europese Unie zwaar onder druk te staan. Nog steeds staat de partij sceptisch tegenover de Europese Unie. Ook is ze is uitgesproken fel gekant tegen het vluchtelingenbeleid van bondskanselier Merkel. En PiS wil niets weten van concessies om in december op de internationale klimaatconferentie in Parijs een akkoord te bereiken om de opwarming van de planeet tegen te gaan. De partij houdt vast aan kolen als belangrijkste energiebron van het land, zo heeft Szydlo de Poolse mijnwerkers in de campagne beloofd.

Polen is de afgelopen jaren een belangrijke speler in de Europese Unie geworden. De verkiezingsuitslag van gisteren zal het zeker lastiger maken over allerlei zaken akkoorden te bereiken in Brussel. Maar het is niet gezegd dat de chaotische periode van tien jaar geleden zich zal herhalen en dat Polen weer een buitenbeentje wordt in de Unie.

De grote zege van PiS weerspiegelt het breed gevoelde wantrouwen in Polen jegens de zittende regering en de Europese Unie. Beide hebben enorm bijgedragen aan de welvaartsstijging in het land. Maar de Polen die daar niet van geprofiteerd hebben voelen zich verwaarloosd. Na acht jaar pro-Europees Burgerforum gaat Polen nu een andere koers varen. Het is een drastische zwenking, zoals kiezers die in een democratie kunnen afdwingen.