Partij van de anti-Europese Kaczynski is terug in Polen

Volgens exitpolls krijgt de PiS, vroeger de schrik van gematigde Polen, een absolute meerderheid.

Absolute meerderheid

Een tweede kans. Die bezorgde de Poolse kiezer gisteren aan Recht en Rechtvaardigheid (PiS), de conservatief-nationalistische partij van Jaroslaw Kaczynski (66). De partij haalde volgens een exitpoll 39 procent van de stemmen, genoeg om te regeren zonder coalitiepartner. Burgerplatform (PO), de centrum-rechtse partij van premier Ewa Kopacz (58), bleef steken op 23 procent.

Jarenlang was een PiS-regering een schrikbeeld voor gematigde Polen: bij een eerste regeerbeurt, tussen 2005 en 2007, hadden Jaroslaw als premier en zijn eeneiige tweelingbroer Lech als president het al te bont gemaakt met hun anti-Duitse retoriek, autoritaire regeerstijl en aanvallen op vermeende oud-spionnen en ‘anti-Poolse’ elementen. De samenzweringstheorieën die partijprominenten de afgelopen jaren uitdroegen over de dood van Lech in een vliegtuigramp bij het Russische Smolensk in 2010, wekten alleen maar meer argwaan.

Maar PiS heeft een trouwe achterban en de rest van het Poolse electoraat bleek al enige tijd uitgekeken op PO, dat steeds meer gezien werd als arrogante regentenclub, aangetast door schandalen. Met verkiezingsbeloftes als het verhogen van de pensioenleeftijd en het korten van de belastingen voor gezinnen die het niet breed hebben, speelde PiS in op de onvrede in Polen over de ongelijke verdeling van rijkdom en kansen in de snelst groeiende economie van de Europese Unie. Al geven zowel partij-ingewijden als financieel analisten aan dat een PiS-regering wellicht een voorzichtiger economische koers zal volgen dan de boude campagnevoorstellen het deden voorkomen.

De vraag blijft welke rol Kaczynski zal opeisen. De officiële kandidaat-premier van de partij is de meer salonfähige volksvertegenwoordiger Beata Szydlo (52). Maar Kaczynski is de onbetwiste leider van zijn partij en trok tijdens de campagne veel aandacht naar zich toe, onder meer met opmerkingen over migranten die ziektes zouden verspreiden en potentiële geheime akkoorden om ‘100.000 moslims’ naar Polen te brengen.

Verwacht wordt dat een PiS-regering ook een harder standpunt inzake migratie zal innemen dan het pro-Europese PO. Die partij stemde in met het opnemen van enkele duizenden vluchtelingen in Polen. PiS zal opnieuw aansluiting zoeken bij een Oost-Europees front met landen die zich sterk verzetten tegen de herverdeling van vluchtelingen over de Unie.