In China moet alles vooral snel, snel

Willem-Alexander is het 53ste staatshoofd sinds 2013 in China. Het wordt lastig de Chinezen te boeien.

Koning Willem-Alexander krijgt twee Nijntje-knuffels tijdens een wandeling door een hutong, een traditionele Chinese woonwijk. Foto Koen van Weel/ANP

Bedrukte gezichten in de koninklijke entourage en een strak kijkende koning. Hoge koorts als gevolg van een nierbekkenontsteking heeft koningin Maxima geveld, ook tot teleurstelling van de Chinese audiovisuele media.

Bij de formele ontvangst door president Xi Jinping, vanmiddag eerst op de winderige trappen van de Grote Hal van het Volk en daarna in de Grote Hal van het Oosten, ontbrak zij, het staatsbanket moest zij overslaan en ook morgen tijdens een reis naar het löss-plateau van Shanxi is zij er niet bij.

In zijn welkomstwoord vandaag benadrukte Xi de rol die China heeft gespeeld bij het verslaan van het Japanse bezettingsleger in de Tweede Wereldoorlog, dat ook toenmalig Nederlands-Indië had bezet. Eerder vorig maand werd het einde van de Tweede Wereld oorlog in Azië, en de achtjarige Japanse bezetting van China, herdacht met de grootste militaire parade ooit op het Plein van de Hemelse Vrede.

De koning erkende de Chinese rol als een van de geallieerden en vertelde dat hij in verband met het staatsbezoek niet bij de parade was. Voor het eerste Nederlandse staatsbezoek aan China sinds 1999 is het uitvallen van Maxima een domper, voor de Chinese gastheren maakt het geen groot verschil.

Sterker nog, vanochtend maakte minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (PvdA) bekend dat Nederland twee reuzenpanda’s van China te leen krijgt, een bekend middel dat het land gebruikt om strategische vriendschappen te bezegelen. De dieren zullen worden gehuisvest in het Ouwehands Dierenpark in Rhenen.

Het Nederlandse staatsbezoek is het 53ste voor Xi Jinping sinds zijn aantreden in maart 2013. Deze week komt ook kanselier Merkel langs en volgende week staat de Franse president Hollande op het Tiananmenplein. Andersom heeft Xi Jinping er zelf 19 staatsbezoeken opzitten.

Officiële ontvangsten van buitenlandse leiders kenmerken zich daarom door een hoge mate van efficiency. Alles bij elkaar heeft de koning twee uur de tijd om bij de Chinese leiders Nederlandse punten te scoren. Het beleefdheidsgesprek met premier Li Keqiang, de nummer twee in de hiërarchie van de Communistische Partij van China duurt een half uurtje, inclusief fotomoment: het onderhoud met president Xi een uur waarvan, zo leert de ervaring, ongeveer de helft opgaat aan voorbereide teksten en vertaling. Dan is er nog het staatsbanket van een uur en tien minuten, en een optreden van een militaire kapel.

De aandacht van de Chinese leiders krijgen is een hele klus, zo viel in de koninklijke entourage te beluisteren, de aandacht ook vasthouden is nog moeilijker. Zeker als de twee staatshoofden vanwege de taalkloof niet rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren. Xi had zondag nog geen tijd, hij was net terug van het zeer opmerkelijke staatsbezoek aan het Verenigde Koninkrijk dat zich opwerpt als „de nieuwe beste vriend van China in het westen”.

Gisteravond begon bovendien het belangrijkste politieke evenement van het jaar, de bijeenkomst van het Centraal Comité van de Communistische Partij van China. Hoofdpunt van dit belangrijke plenum: de toestand van de Chinese economie en het nieuwe, „groene” vijfjarenplan. Overigens blijkt de partijsecretaris van Shanghai, Han Zheng, helemaal geen tijd te hebben voor de koning, ook hij neemt als lid van het Politbureau deel aan de partijtop.

Net als zijn moeder in 1999 wil de koning niet beschouwd worden als de eerste handelsreiziger van Nederland, vandaar, aldus minister Koenders, „een zeer divers programma”. De minister weet dat de koning zich ergert aan het predikaat ‘koopman-koning’, hij wil niet beschouwd worden als een loopjongen van de BV Nederland.

Legde koningin Beatrix zwaar het accent op de cultuur, haar opvolger heeft hoofdzakelijk belangstelling voor het moderne China. Vandaar de bezoeken aan de Shanghaise vrijhandelszone en aan het grootste internethandelshuis ter wereld, Alibaba in Hangzhou.

Alles draait om het versterken van de kansen van Nederlandse bedrijven bij de schoonmaakpogingen van de zwaar vervuilde lucht en de vergiftigde grond, bij de opbouw van een zorgsysteem en bij de hervorming van de landbouw. Dat zijn nichemarkten waar tussen Europese en Amerikaanse bedrijven de grote concurrentieslag is uitgebroken. Tot groot genoegen van China.