Guatemala kiest komiek – of marionet

President Guatemala

Kan een komiek zonder enige politieke ervaring de endemische corruptie in Guatemala beëindigen?

Zijn film El presidente al Sombrero ging over een man die per ongeluk president werd. Maar dat Jimmy Morales, een komiek die in Guatemala sinds jaar en dag bekend is van zijn televisieprogramma Moralejas, gisteren is gekozen tot president van Guatemala, is allerminst toeval. Voordat hij komiek werd, studeerde Morales theologie en economie. Hij produceerde zijn eigen tv- en filmwerk en probeerde daarnaast de politiek in te komen. Zo was hij in 2011 burgemeesterskandidaat in de stad Mixco, maar verloor.

Dat Morales, die nog nooit een politiek ambt heeft bekleed, gisteren met een overweldigende meerderheid van 72 procent tot president werd gekozen, komt vooral door zijn vermogen zich als een outsider voor te doen – een belangrijk voordeel bij verkiezingen die vooral draaiden om walging voor de gevestigde politieke klasse.

Begin september trad de vorige president, Otto Perez Molina, af na weken van straatprotesten door tienduizenden Guatemalteken. Hun vasthoudendheid kreeg gedaan waar de Internationale Commissie tegen de Straffeloosheid in Guatemala (CICIG) op aanstuurde: de president en de vice-president Roxana Baldetti verruilden het pluche voor de gevangenis, op verdenking van diepgaande betrokkenheid bij een corruptieschandaal waarbij miljoenen aan de Guatemalteekse schatkist zijn onttrokken.

Morales’ tegenkandidate Sandra Torres, ex-vrouw van president Alvaro Colom, werd ervaren als meer deel van de politieke elite dan komiek Morales. Deze probeerde van zijn gebrek aan ervaring juist een deugd te maken: zíjn handen zijn schoon. Daarnaast kwam hij met exotische plannen, zoals het uitdelen van iPhones aan kinderen. Hoé hij corruptie wil bestrijden, heeft hij nog niet gezegd.

Morales is zeker onervaren. Maar een buitenstaander is hij allerminst. Zijn partij, het Front van Nationale Eenheid, komt voort uit het militair establishment. Morales’ tweede man en de architect van zijn politieke carrière is een kolonel in ruste die door critici in verband is gebracht met de massamoorden op de Ixil-indianen tijdens de Guatemalteekse burgeroorlog.

In zijn overwinningsspeech beloofde Morales gisteren te vechten „tegen de corruptie die ons opvreet”. Maar omdat het leger hem omhelsde voordat het volk dit deed, is de vraag of de Guatemalteken gisteren een komiek gekozen hebben, of een marionet.