Veel tijd voor de koning heeft Xi niet

Het zal voor Willem-Alexander en Máxima morgen lastig zijn de aandacht van de Chinese leider vast te houden. Xi kreeg al 52 buitenlandse staatshoofden over de vloer.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima poseren voor een groepsfoto met de handelsdelegatie. (Foto ANP / Koen van Weel)

Zelfs staatsbezoeken hebben in China een industrieel karakter gekregen. Maandag ontvangt de Chinese president en partijleider Xi Jinping in de Grote Hal van het Volk met koning Willem-Alexander en koningin Maxima voor de 53ste keer een buitenlands staatshoofd, sinds zijn aantreden in maart 2013. Xi is al negentien keer op staatsbezoek geweest, de bijeenkomsten van internationale organisaties niet meegerekend.

Niet verwonderlijk dat van Chinese zijde de ontvangsten van buitenlandse leiders zich kenmerken door een hoge mate van efficiency, net als in de grote Foxconn-fabrieken waar iPhones worden geproduceerd. Alles bij elkaar heeft de koning twee uur de tijd om bij de Chinese leiders Nederlandse punten te scoren. Het beleefdheidsgesprek met premier Li Keqiang, de nummer twee in de hiërarchie van de Communistische Partij, duurt een half uurtje, inclusief fotomoment. Het onderhoud met president Xi een uur, waarvan – zo leert de ervaring – ongeveer de helft opgaat aan voorbereide teksten en vertaling. Dan is er nog het staatsbanket van een uur en tien minuten, inclusief een optreden van een militaire kapel.

Geen balletjetrap

De aandacht van de Chinese leiders krijgen is een hele klus, zo viel in de koninklijke entourage te beluisteren, de aandacht vasthouden is nog moeilijker. Zeker omdat de staatshoofden door de taalkloof niet rechtstreeks kunnen communiceren. Zeer ongebruikelijk begon zondag het staatsbezoek nog voor de officiële plichtplegingen met een tam bezoek aan een voetbalschool, waar Ajax-directeur Van der Sar er niet in slaagde de koning een balletje te laten trappen, en een bezoek aan een al eerder door premier Rutte geopende veehouderij: het Sino Dutch Dairy Development Center (SDDDC).

Xi had zondag nog geen tijd, hij was net terug van het zeer opmerkelijke staatsbezoek aan het Verenigde Koninkrijk dat zich opwerpt als de nieuwe beste vriend van China in het Westen. Zondagavond begon bovendien het belangrijkste politieke evenement van het jaar: de bijeenkomst van het Centraal Comité van de Communistische Partij van China. Hoofdpunt van dit belangrijke plenum: de toestand van de Chinese economie en het nieuwe, „groene” vijfjarenplan.

Heel veel tijd voor de Nederlandse koning heeft Xi dus niet en aan het eind van de week moeten de rode lopers weer uitgerold voor bondskanselier Merkel die voor de achtste keer als regeringsleider China aandoet. Overigens blijkt de partijsecretaris van Shanghai, Han Zheng, helemaal geen tijd te hebben voor de koning, want ook hij neemt als lid van het Politbureau deel aan de partijtop.

Wel of geen loopjongen van de BV?

Voor de koning en koningin, die overigens de hele vorige week al in China waren voor een familievakantie, is er dus alle tijd voor een „zeer divers programma” (dixit Bert Koenders). De minister van Buitenlandse Zaken weet dat de koning zich ergert aan het predikaat „koopman-koning” en niet beschouwd wil worden als een loopjongen van de BV Nederland. Maar die diversiteit valt een beetje tegen. Legde koningin Beatrix tijdens het laatste staatsbezoek aan China in 1999 zwaar het accent op de cultuur, haar opvolger heeft hoofdzakelijk belangstelling voor het moderne China. Aan directe, openlijke behartiging van de belangen van de BV Nederland wordt niet gedaan, hoewel die indruk wel wordt gewekt met bezoeken aan de Shanghaise vrijhandelszone en deelname aan een symposium over de nieuwe „Zijderoute” van China (Chongqing) naar Rotterdam. Om het bezoek aan het grootste internethandelshuis ter wereld, Alibaba, niet te vergeten.

Natuurlijk gaat het om het versterken van de kansen van Nederlandse bedrijven bij de schoonmaakpogingen van de zwaar vervuilde lucht en de vergiftigde grond, bij de opbouw van een zorgsysteem en bij de hervorming van de landbouw. Getuige de niet aflatende stroom van westerse staatshoofden en regeringsleiders die naar China komen, is de concurrentieslag om deze nieuwe hoogtechnologische nichemarkten in volle gang.

In politiek opzicht is het bezoek aan de Shanghaise managementacademie (vroeger werd dat een partijschool genoemd) voor topfunctionarissen in de partij en de staatsbedrijven het interessants. Voor zover bekend hebben koningen daar nog niet eerder het woord gevoerd. Willem-Alexander gaat daar spreken over „transparantie”; mensenrechten kunnen om staatsrechtelijke redenen hooguit indirect en versluierd aan de orde komen. Uit het officiële programma valt overigens niet op te maken of daar überhaupt over gesproken zal worden.

Bekijk de China-agenda van Willem-Alexander:

 

Lees verder: Geen enkel land begint in China nog over mensenrechten en Britten ontvangen Xi in sprookjesland