Zonder handen, niet zonder boetes

De Tesla kan zelf sturen op de openbare weg. Hoe is het om je lot in handen te leggen van de automatische piloot?

Het gevoel dat je de macht uit handen geeft verdwijnt na een kwartiertje. Toch adviseert Tesla je handen aan het stuur te houden.

Alsof de auto er met je vandoor gaat. Zo voelt het als je zonder handen aan het stuur of voeten op de pedalen de openbare weg op gaat in een zelfsturende auto. Zodra je een file of een scherpe bocht nadert, zet je je toch schrap.

De botsing blijft uit. Want onlangs introduceerde Tesla de Autopilot-functie. Dankzij een software-update kunnen de recente Model S-modellen sinds 2014 zelfstandig rijden en zich – meestal – aan de regels houden. Er is nog wel goedkeuring van de RDW nodig en die verwacht Tesla „heel snel”, zegt een woordvoerder.

Geavanceerde rijassistenten zitten in de optiepakketten van bijna elke auto. Ze waarschuwen je als je de rijstrook dreigt te verlaten, helpen je met inparkeren of remmen automatisch af als de auto voor je afremt. Op testbanen van fabrikanten als Ford, Daimler, Audi, Toyota en Volvo wordt ook al jaren met losse handjes gereden. Maar Tesla is de eerste die gewone bestuurders de mogelijkheid geeft om dat op openbare weg te doen. In de VS mag het al, in Europa is het wachten op de RDW.

Hoe werkt het in de praktijk?

Tesla stelt een uurtje een testmodel ter beschikking, voor een rondje vanaf het hoofdkantoor in Amsterdam. Ik – ik bedoel: de auto – stuurt de A9 op richting Amersfoort. Zolang er duidelijke lijnen op de weg zitten houden de sensoren blindelings het spoor.

Bij afritten, zo luidt het advies, zou je zelf het stuur moeten overnemen omdat je anders te hard de bocht in duikt. Rijdt er een auto voor je, dan is het geen probleem: zodra die afremt past de automatische piloot de snelheid aan en snijd je met een meer menselijke benadering de bocht aan. Je neemt de controle weer over door een kleine beweging met het stuur te maken of op de rem te tikken. Net als bij de gewone cruisecontrol.

Vage lijnen

Twee motoragenten passeren. Ze worden begroet met twee zwaaiende handen. Als de autopiloot even later een politieauto inhaalt, kijken de agenten niet op of om. Op de A2 is een stuk van het wegdek ‘geschraapt’ en staan alleen wat vage gele lijnen. Dat blijkt genoeg om de autopiloot in het gareel te houden. Terwijl Tesla-topman Elon Musk juist onduidelijke markering als een risico beschouwde – hij adviseert bestuurders de handen toch aan het stuur te houden.

Die regelt geldt ook in Nederland: je moet altijd in staat zijn het voertuig weer over te nemen. Al rijdend een sms’je tikken blijft verboden. Net als YouTube kijken, de krant lezen of heel even de ogen dichtdoen in de vrijdagmiddagdrukte.

De psychologische drempel is snel genomen – het gevoel dat je de macht uit handen geeft – verdwijnt na een kwartiertje. De Tesla laveert rustig maar soepel, ook op hoge snelheid of op een drukke weg. De auto wisselt van rijstrook als de richtingaanwijzer twee seconden geactiveerd wordt. Je moet wel eerst kijken of er niemand in je dode hoek zit of met hoge snelheid aan komt zeilen – het bereik van de sensoren is beperkt.

Toch een boete

Als de auto niet langer zelf durft te rijden, geeft-ie een waarschuwing: eerst visueel en daarna met een harde piep. De snelheid wordt aangepast aan de snelheidsborden, zowel de vaste ronde borden als matrixborden. Dat werkt niet foutloos: tijdens de test rijdt de autopiloot met 82 kilometer per uur door een bocht waar je 70 mag. Dat zou op de snelweg een boete opleveren van zo’n 50 euro.

Er zijn meer gevallen bekend dat de autopiloot iets te veel haast heeft. Het systeem wordt vanzelf beter, belooft Tesla. En nee, boetes zullen ze niet betalen als de autopiloot te snel rijdt.

De afstand ten opzichte van het verkeer voor je is in stapjes aan te passen: één tot zeven auto’s afstand. Bij het stoplicht remt de autopiloot af op één auto afstand. Dat is veiliger, maar andere weggebruikers zullen er weinig begrip voor kunnen opbrengen. Soms neemt de autopiloot een bocht aan de snelle kant of voegt wat te enthousiast in op plekken waar een menselijke bestuurder het gas zou loslaten.

Zegen in de file

De Autopilot-functie (een optie van zo’n 2.300 euro) is prettig op plekken waar je aandacht snel verslapt, bijvoorbeeld in de file of op lange stukken snelweg waar je anders de cruisecontrol aan zou zetten.

Maar is dit de autonoom rijdende auto van de toekomst? Nog lang niet. Een route intikken in het navigatiesysteem en dan een dutje doen, is er niet bij. De autopiloot heeft lijnen nodig om z’n plek op de weg te vinden. Dat werkt niet op zandpaden of smalle weggetjes. De inzetbaarheid is dus beperkt; uit stilstand wil de autopiloot sowieso alleen aan de slag als er een andere auto voor je staat – in de file of bij het stoplicht dus. Om de hoek parkeren en ’s ochtends automatisch je auto voor de deur laten verschijnen? Dat mag nog niet.

Autonoom rijdende auto’s worden vaak gezien als het antwoord op menselijk falen achter het stuur. Maar ze zijn zelf ook niet feilloos, zeker onder minder gunstige weersomstandigheden, zoals mist, sneeuw of een nat glimmend wegdek.

Tesla noemt dit een bètaversie die vanzelf slimmer wordt naarmate meer bestuurders meedoen. Zo kun je leren van andermans stuurfouten – crowdsteering. Tesla durft dit experiment aan omdat het zich kan concentreren op een relatief kleine, in technologie geïnteresseerde klantenkring. Zodra de RDW-goedkeuring er is, zullen ook de grote merken hun autopiloten de openbare weg op sturen.

Autofabrikanten wachten op duidelijker regels en heldere aansprakelijkheid. Volvo, dat in Götenborg gaat testen met zelfrijdende auto’s, heeft de knoop al doorgehakt: de Zweedse autofabrikant belooft belooft de volledige aansprakelijk op zich te nemen voor ongelukken die zelfrijdende Volvo’s veroorzaken. Niet voor boetes door snelheidsovertredingen, helaas.