Fascinerende karakterfouten

Daniel Graig in de nieuwste James Bond, Spectre. Regisseur Sam Mendes zegt zich „verbonden” te voelen met Bond zoals Craig hem speelt. Foto Metro-Goldwyn-Mayer Studios, Danjaq, LLC, Columbia Pictures

De juichende recensies van Spectre, de nieuwe James Bondfilm, heeft regisseur Sam Mendes (50) naar eigen zeggen niet gelezen.

„Ik lees al twintig jaar geen recensies meer. Toen ik pas begon als theaterregisseur, was ik geobsedeerd door de recensies. Maar op een zeker moment regisseerde ik een toneelvoorstelling met Nicole Kidman, The Blue Room. De reacties daarop waren zo kwaadwillend dat ik ben gestopt met lezen. Dat was in 1998, voordat ik mijn eerste film had gemaakt. Ik heb nog steeds de recensies niet gelezen van American Beauty. Misschien doe ik dat nog eens als ik met pensioen ben.’’

Die film was Mendes’ debuutfilm in 1999 en meteen goed voor vijf Oscars waaronder beste film en beste regie. Sindsdien wisselt de regisseur werk in theater af met speelfilms. Een van zijn grootste successen was Skyfall, de vorige James Bondfilm uit 2012, met een opbrengst van meer dan een miljard dollar de meest succesvolle film in de reeks. Toch stond Mendes niet meteen te springen om nog een Bondfilm te maken. „Na het maken van een film op zo’n enorme schaal ben je totaal uitgeput. Daarom heb ik in eerste instantie geweigerd om er nog één te maken. Ik heb eerst zes maanden moeten uitrusten. Maar uiteindelijk is de vraag die je jezelf altijd moet stellen: zou ik jaloers zijn als de klus naar een andere regisseur zou gaan? En in dit geval zou ik dan stikjaloers zijn geweest.”

Troebel verleden

Spectre is een tamelijk klassieke Bond, met veel actiescènes op exotische locaties van Mexico tot Tanger en de Oostenrijske Alpen. De film graaft minder in Bonds psyche en zijn troebele verleden dan voorganger Skyfall. „Ik heb een elfjarige zoon, precies de leeftijd die ik zelf had toen ik mijn eerste Bondfilm zag. Ik wil graag films maken die hij kan zien, want de films die ik verder heb gemaakt zijn voor boven de 18. Dat soort persoonlijke zaken bepalen uiteindelijk de keuzes die je maakt. Ik wilde na vijf Amerikaanse films ook heel graag weer films in Engeland maken.”

Midlifecrisis

Mendes zegt zich „verbonden” te voelen met Bond zoals Daniel Craig hem speelt. „Regisseurs hebben bijna altijd een personage in de film die een soort avatar is van hen zelf. Dat is niet per se de hoofdpersoon. In American Beauty was het personage dat het dicht bij mij stond niet de man die zich in een midlifecrisis stort, er zat meer van mezelf in de dochter. Maar ik voel me wel verbonden met de Bond van Daniel. In Skyfall keert hij na een lange tijd in het buitenland terug naar Engeland, net zoals ik zelf had gedaan. En in Spectre worstelt hij hij met de vraag of zijn werk nu echt zo belangrijk is, of er niet meer moet zijn in het leven. Dat zijn thema’s die ik heel goed op mezelf kan betrekken. Dat is mijn ingang.”

In Spectre werken de recente schandalen rond de afluisterpraktijken van geheime diensten door. „De laatste jaren zijn geheime diensten vooral negatief in het nieuws geweest. Als je een Bondfilm maakt, kun je dat niet zomaar negeren. Ik wilde het hele debat over afluisteren en privacy een plaats geven in de film. Waarschijnlijk is het niet zo heel moeilijk om mijn eigen opinie over ongelimiteerd afluisteren uit de film te destilleren.”

Speels en serieus

Na de donkere toon van Skyfall wilde Mendes ook meer licht toelaten in Spectre. „Ik wilde een meer gevarieerde, meer speelse en romantische film maken dan Skyfall. Ik wilde Bond de dingen laten doen die ik zelf zo prachtig vond, toen ik mijn eerste Bondfilm zag. En tegelijk wilde ik ook een serieus verhaal vertellen. Die twee elementen sluiten elkaar niet uit. Ik wilde de serieuze kant van Skyfall zeker niet loslaten, maar wel wat meer plezier maken.”

Zelf werd Mendes een fan van Bond na het zien van Live and Let Die (1973) „Daarna ben ik ook het boek gaan lezen waarop de film is gebaseerd. Toen vielen me al de enorme verschillen op tussen Bond in het boek van Ian Fleming en de Bond van Roger Moore. Bond is bij Fleming een heel duistere figuur. Bond is nooit een held geweest, hij is een antiheld. Hij heeft heel veel zwakheden en karakterfouten. Hij drinkt te veel, hij rookt te veel, hij is onttrouw, hij luistert niet naar zijn bazen, hij is depressief, hij is onvoorspelbaar. Bond is helemaal geen held. En toch zijn we al meer dan vijftig jaar door hem gefascineerd. Ik kan dat zelf nog steeds niet goed verklaren. We hebben dat mythische personage kennelijk nodig. We zoeken hem elke keer weer op.”