Smaakmakers (4)‘Berkane in Marokko was een modernere stad dan Voorburg’

Ontwerper Aziz Bekkaoui had als kind lang haar, de Nederlandse schooldirecteur stuurde hem naar de kapper.

Modeontwerper Aziz Bekkaoui (46) maakt couturecollecties, ontwerpt kostuums voor dans- en theatergezelschappen, en ontwerpt ook kunstinstallaties. In zijn studio aan een Amsterdamse gracht serveert Bekkaoui thee en koekjes. Op zijn iPhone laat hij jeugdfoto’s van zichzelf zien. Op de middelbare school droeg hij een colbert waarvan hij de revers had versierd met tientallen verschillende gekleurde knopen. Zijn kapsel was opvallend asymmetrisch en hij droeg een Ray-Ban-bril zonder glazen. „Mijn ogen mankeerden niks, maar ik wilde zóóó graag een bril.”

Als een Amerikaan vraagt waar u vandaan komt, wat antwoordt u dan?

„‘I am Dutch.’ In Nederland wordt die vraag me ook regelmatig gesteld. ‘Ik kom uit Voorburg’, zeg ik dan. Meestal is dan de volgende vraag: ‘Ja maar, waar kom je écht vandaan?’ Ik ben in Marokko geboren en op mijn zesde naar Nederland gekomen. Mijn vader was een pionier, nieuwsgierig naar de wereld en op zoek naar een beter bestaan. Hij had op tal van plekken in Europa gewerkt en vond Nederland een mooie plek om zijn kinderen te laten opgroeien. Amsterdam vond hij te druk, maar Voorburg was oké. In 1975 liet hij ons overkomen.

„Ik heb geen knop in mijn hoofd waarmee ik me Marokkaans of Nederlands voel. Van beide culturen heb ik geprobeerd me de mooie eigenschappen eigen te maken.”

Zijn de verschillen tussen beide culturen groot?

„De verschillen zijn klein geworden, zeker in de steden. We kleden ons hetzelfde, rijden in dezelfde auto’s, kijken naar dezelfde films, eten steeds meer hetzelfde. Wat we gemeenschappelijk hebben, is veel interessanter dan altijd maar de verschillen benadrukken. Over de grote contrasten in Nederland hoor je gek genoeg zelden iemand. Reis met de trein door ons land en elke vijf minuten heb je andere dialecten, andere codes, andere gewoontes. In Marokko zijn de onderlinge verschillen nog veel groter. Het land is elf keer zo groot als Nederland en een smeltkroes van culturen. Ik kom uit Berkane, een stad in het noordoosten, vlak bij de grens met Algerije. Het ligt op de enige berg in de regio waar Arabisch wordt gesproken en geen Berbers. Veel Marokkanen veronderstellen dat ik Algerijn ben. Nee, hokjesdenken is niet typisch Nederlands, dat is mensen eigen.”

Hoe waren uw eerste jaren in Voorburg?

„Berkan was een moderne stad. Daar zag je vrouwen die couture uit Parijs droegen, in Voorburg niet. Ik had jeans met geborduurde bloemetjes erop en lang haar. Van de schoolleiding moest ik naar de kapper. Niet erg, wel een beetje vreemd. Cultuur is juist open staan en niet veroordelen – wat dat betreft was Marokko misschien wel vrijer dan Nederland.”

De jury van de Amsterdamprijs prees u jaren geleden als een verbindingsofficier tussen kunst en maatschappij.

„Kleding en identiteit interesseren mij bovenmatig. Waarom zorgt een boerka in Amsterdam voor problemen en worden shoppende vrouwen in boerka in Genève vertroeteld? Angst regeert en wat we niet kennen, wordt snel veroordeeld. Dat komt omdat we steeds minder geduld hebben om te observeren en ons comfortabel te voelen in oncomfortabele situaties. Hoe daar verandering in te brengen? Dat is niet makkelijk. Je kent toch die mooie Engelse uitdrukking: ‘It takes a village to raise a child’.”