Wat is Poetins plan voor Syrië?

Het onverwachte bezoek van de Syrische president Assad aan Moskou was illustratief voor de machtsverhoudingen tussen de in het nauw gedreven Syrische president en zijn Russische patroon. In het geheim, en naar verluidt aan boord van een Russisch militair vliegtuig, was Assad dinsdag naar Rusland gevlogen. „Op ons verzoek”, verklaarde president Poetin met nadruk tegenover de pers. Voor de zekerheid werd het bezoek pas bekendgemaakt nadat Assad veilig was teruggekeerd in Damascus. Er had eens iemand op het idee van een paleisrevolutie kunnen komen.

Met de ontmoeting toonde Poetin de wereld zowel dat Assad volkomen van hem afhankelijk is, als dat Rusland in de Syrische oorlog een centrale rol heeft opgeëist. Niet alleen in militair opzicht, maar nu ook in diplomatieke zin.

Wat Rusland precies met die machtspositie van plan is heeft het bezoek niet opgehelderd. Moskou wil zijn positie in de regio versterken, voorkomen dat het Syrische bewind bezwijkt en de chaos nog groter wordt. De Russische luchtaanvallen zijn er op gericht Assads leger te helpen. Maar dat alles wil niet zeggen dat Assad zélf er gerust op kan zijn dat Moskou hem blijft steunen. Voor de bijeenkomst in Wenen vandaag van de ministers van Buitenlandse Zaken van Rusland, de VS, Turkije en Saoedi-Arabië, is Syrië niet uitgenodigd.

Ondanks alle Russische militaire en diplomatieke activiteit is er nog niets zichtbaar van een plan waarmee de oorlog beëindigd kan worden. Gisteravond pleitte Poetin voor samenwerking met de VS in Syrië. Als het hem ernst is, zou hij ermee kunnen beginnen zijn bombardementen te beperken tot Islamitische Staat.

Maar op het slagveld lijkt Poetin er juist op aan te sturen dat er straks nog maar twee partijen over zijn: IS en het regeringsleger. Dat zou de Syriërs voor een gruwelijke keuze tussen twee kwaden stellen. Voor een politieke oplossing is tenminste een derde partij nodig. Maar Rusland werkt er hard aan mee om met militaire middelen te zorgen dat de zittende regering het enige alternatief is voor de terreurbeweging Islamitische Staat.

De vluchtelingencrisis heeft de Europese landen duidelijk gemaakt hoezeer ook zij door de oorlog worden geraakt. Sommige landen nemen deel aan de coalitie tegen IS, maar dat is niet genoeg. Op het diplomatieke front zou Europa, samen met de VS, veel actiever kunnen zijn. Bijvoorbeeld door in de VN-Veiligheidsraad een resolutie in stemming te brengen die bescherming van de burgerbevolking eist, tegen onder meer de vatbommen van Assad. Rusland kan daar zijn veto over uitspreken, maar dat zou ten koste gaan van zijn internationale aanzien en nieuw verworven invloed .