Waarom zou Nederland ons weigeren?

Ze lezen Dijkhoffs brief. ‘Is dat jullie premier? Hij lijkt iemand die om z’n eigen mensen geeft.’

De familie Al Ahmad, moeder Salwa, vader Yaser en zonen Islam en Ahmed. foto Mark Esplin

Yaser Al Ahmad (41) had gisteravond al met zijn gezin naar Izmir aan de Turkse kust willen vertrekken voor de oversteek. Maar het geld dat zijn broers vanuit Duitsland hadden gestuurd was nog niet aangekomen. Vandaag wel. Al Ahmad gaat met 7.500 euro op zak terug vanuit het geldkantoor bij Istanbul Aksaray naar Kanarya, een wijk waar veel Syriërs huizen huren.

Dit is zijn laatste dag in Istanbul, nadat hij drie jaar in Turkije heeft gewoond en gewerkt. „Om zeven uur vanavond pakken we de bus”, zegt hij aan het eind van de ochtend. Al Ahmad is opgelucht. Turken zijn niet écht gastvrij, zoals mensen in Syrië, legt hij onderweg naar huis uit. Star. Bijvoorbeeld als je medische zorg nodig hebt, maar niet over de juiste registratie beschikt. „Ze hebben een systeem en daar houden ze aan vast. Dat is niet menselijk.”

Dat is in Europa anders, denkt hij. Hoe anders, daarover is hij vaag. ‘Europa’ bestaat allereerst uit de levensgevaarlijke oversteek naar Griekenland. Als die achter de rug is komt de rest. Daar veranderen berichten over toenemend racisme en versoberde opvang niets aan.

Het slechte weerbericht wel. De overtocht wordt steeds gevaarlijker. Al Ahmad heeft zich laten vertellen dat de Turkse criminelen die de smokkelnetwerken leiden in de winter teruggaan naar hun huizen in Europa en niemand meer overzetten. „We moeten opschieten.”

Ga niet, de golven zijn te hoog

Thuis in de tweekamerwoning vertelt zijn vrouw Salwa (34) dat een vriend belde en waarschuwde niet te gaan. Het weer is te slecht, de golven zijn te hoog. Ze laat een Facebookbericht zien met een weerkaart met dreigende kleuren boven de Egeïsche Zee. „Ik ben bang en zenuwachtig. Ik slaap al een week niet.”

Het besluit om te gaan is door Al Ahmad genomen voor het hele gezin. „We doen het voor de kinderen”, zegt hij. Islam (5) en Ahmed (9) zijn autistisch. In Turkije krijgen ze geen gespecialiseerde zorg. „In Europa kiezen we voor het land of de stad waar de behandeling tegen autisme het beste is.” Salwa zwijgt. „Hier is het beter dan op zee”, zegt ze later zacht.

Geconcentreerd leest Al Ahmad de brief van staatssecretaris Dijkhoff. „Is dat jullie premier? Hij klinkt als iemand die om zijn eigen mensen geeft.” Zijn ogen blijven hangen bij de zin „Als wordt besloten dat u niet mag blijven, moet u Nederland direct verlaten.” „Dat begrijp ik niet helemaal”, zegt Al Ahmad. „Waarom zouden ze ons weigeren?”

De smokkelaars vragen 2.500 euro per persoon, kinderen halve prijs. Dat is fors meer dan de meeste mensen betalen, omdat ze hebben gekozen voor een wat grotere boot waar minder mensen op gaan. 2.500 euro is 100 daglonen voor Al Ahmad die dagen van twaalf uur draait als kok. Zonder hulp van familie die al in Duitsland zit, was de reis onmogelijk geweest.

Vijftien maanden geleden diende het gezin een verzoek om hulp in bij Unicef. Ze hoopten op medische gronden in aanmerking te komen voor vestiging in de VS. Drie weken geleden werd een kort briefje bezorgd waarin staat dat het onduidelijk is hoe lang de procedure nog zal duren. Dat was het moment dat Al Ahmad de knoop doorhakte om te vertrekken.

Salwa laat haar man nog een bericht zien. Gisternacht zijn 16 mensen omgekomen, onder wie kinderen. Al Ahmad belt met een van de smokkelaars. Die geeft toe dat er even geen boten uit kunnen varen.

De smokkelaars staan ook geen bagage toe. Islam moet de deken waaraan hij zo gehecht is thuislaten. Salwa overweegt wel een koran om zijn middel te binden onder zijn shirt. „Ik hoop dat mijn jongens in Europa zullen genezen”, zegt ze. „Hopelijk worden ze daar normaal.”