Column

Vrijheid individu staat altijd voorop bij orgaandonatie

Nog altijd zit Nederland met een tekort aan orgaandonoren. De wachtlijst telt volgens de jongste peildatum van de Nederlandse Transplantatie Stichting 998 mensen. Dat is een daling vergeleken bij een jaar geleden toen er nog 1063 wachtenden waren, maar het blijft een zorgelijk hoog aantal patiënten dat niet kan worden geholpen.

De afgelopen zondag afgesloten jaarlijkse donorweek leverde een kleine 24.000 nieuwe donoren op, welk resultaat ongeveer gelijk is aan het jaar ervoor.

Het is allemaal lang niet genoeg om aan de vraag te voldoen. Nog altijd kijkt een grote groep mensen uit naar het verlossende bericht dat een geschikt orgaan is gevonden en zij een transplantatie kunnen ondergaan.

Van 60 procent van de bevolking is niet bekend of men bereid is na overlijden al dan niet organen af te staan. Aangenomen mag worden dat zich onder hen een aanzienlijk aantal potentiële donoren bevindt. Maar zekerheid hierover bestaat niet. Niet registreren kan immers ook een antwoord zijn.

De huidige, in 1998 van kracht geworden wet op de orgaandonatie gaat uit van een niet verplicht registratiesysteem. Als het aan het Tweede Kamerlid Pia Dijkstra (D66) ligt wordt in de wet een actief donorregistratiesysteem opgenomen.

Dit betekent dat iedere Nederlander orgaandonor is. Tenzij deze door middel van registratie heeft laten weten hier geen toestemming voor te geven, dan wel de beslissing over te laten aan de nabestaanden.

Deze benadering komt neer op een omkering van de huidige situatie. Daarbij kan alleen een beroep gedaan worden op de organen van mensen die hier van tevoren toestemming voor hebben gegeven.

De voorbereiding van het in 2012 gelanceerde initiatief wetsvoorstel van Dijkstra hiertoe is zover gevorderd dat het in de Tweede Kamer kan worden behandeld. Bij dit wetsvoorstel is de principieel-ethische vraag van de zelfbeschikking aan de orde. Het gaat om de vrijheid van het individu om over het eigen lichaam te kunnen beschikken versus solidariteit om een maatschappelijk probleem op te lossen.

Kamerlid Dijkstra prefereert het hogere doel van de solidariteit boven de door de Raad van State in zijn advies vastgestelde „inbreuk” op het zelfbeschikkingsrecht.

Dat is een opmerkelijke keuze voor D66 dat bij andere onderwerpen juist stelt dat „vrijheid in het DNA van de partij zit”.

Het is van het grootste belang dat zich meer donoren melden. Maar niet tegen elke prijs. In het initiatiefvoorstel van Dijkstra is deze prijs in elk geval te hoog.