Meer gemeenten voegen organisaties samen

Ruim 9 procent van de gemeenten heeft een samengevoegd ambtenarenapparaat.

ANP / Roos Koole

Meer Nederlandse gemeenten laten hun ambtelijke organisaties samengaan. Volgens een inventarisatie van Binnenlands Bestuur telt Nederland eind dit jaar 16 fusieorganisaties van 36 gemeenten. Dat betekent dat de ambtelijke organisaties van ruim 9 procent van de 393 Nederlandse gemeenten gefuseerd zijn.

Nog eens zestien gemeenten gaan de komende twee jaar ambtelijk fuseren en dertien gemeenten overwegen dat. Een gemeente bestaat dan alleen nog uit het college van b&w, de raad en een kleine ambtelijke staf. De beleidsadviezen en uitvoering komen voor rekening van de gefuseerde ambtelijke organisatie.

Gemeenten kiezen hiervoor omdat ze meer taken hebben en minder middelen, maar niet willen herindelen. En omdat burgers meer eisen stellen aan dienstverlening. Sinds 2006 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de bijstand, sinds 2007 voor de thuiszorg en sinds dit jaar ook verantwoordelijk voor (jeugd)zorg en werk en inkomen.

Patricia Vogel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG):

“Gemeenten willen goedkoper, beter en minder kwetsbaar worden. Bijvoorbeeld voorkomen dat er niemand meer is als een sportambtenaar een keer ziek is of op vakantie. Tegelijkertijd hechten ze aan hun gemeentelijke kleur.”

Critici vrezen dat de verantwoordelijkheid van het bestuur wordt uitgehold, omdat de politiek verder van het ambtenarenapparaat komt te staan. Besturen zouden “klant worden van de ambtelijke organisatie”, in plaats van andersom.

Vooral kleine gemeenten

Vooral gemeenten met minder dan 40.000 inwoners kiezen voor een ambtelijke fusie, maar ook bijvoorbeeld Amstelveen en Aalsmeer. Blaricum, Eemnes en Laren waren in 2008 de eerste gemeenten die hun ambtelijk apparaat samenvoegden. Inmiddels zijn onder meer Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen gefuseerd; Maasdriel en Zaltbommel; Dinkelland en Tubbergen en Wassenaar en Voorschoten.

Van plan te fuseren zijn onder meer Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne; Lisse, Hillehom en Teylingen; Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo en Boxtel en Sint-Michielsgestel. Haarlem en Zandvoort overwegen een nog verder gaande fusie: ze willen samen ook één gemeentesecretaris en griffie.