Jongere koopt zelden alcohol – maar drinkt wel

Ze denken dat alcohol moeilijk te krijgen is, nu de wet strenger is. Jongeren laten het daarom door anderen kopen, als ze willen drinken.

Foto Thinkstock

Je kunt het een succes noemen. Minderjarigen kopen veel minder vaak zelf alcohol dan vier jaar geleden. Zo’n 10 procent van de zestien- en zeventienjarigen koopt weleens zelf alcohol. In 2011 was dat nog 78 procent van die leeftijdsgroep. Dat blijkt uit een gisteren verschenen onderzoek van bureau Intraval in opdracht van het ministerie van VWS. Intraval enquêteerde telefonisch ruim duizend jongeren van veertien tot en met zeventien jaar.

De aanzienlijke daling is een gevolg van de verhoging, in 2014, van de wettelijke leeftijd voor de aanschaf van alcohol van zestien naar achttien jaar, blijkt uit het onderzoek. Jongeren zeggen het kopen van alcohol te mijden omdat ze nog geen achttien zijn, of omdat ze denken dat het door leeftijdscontroles moeilijk te krijgen is. Ook onder veertien- en vijftienjarigen is er sprake van een daling: in 2011 kocht nog 9 procent van hen weleens alcohol, nu is dat 1 procent.

Maar het succes heeft een bittere nasmaak. Ook al kopen ze het niet, jongeren blijken alcohol nog steeds te drinken. Van de veertien- en vijftienjarigen heeft de afgelopen maand 16 procent gedronken. Onder de zestien- en zeventienjarigen gaat het zelfs om meer dan de helft: 54 procent. En vraag je hen of ze ooit alcohol hebben gedronken dan stijgen de percentages verder. Ruim 80 procent van de zestien- en zeventienjarigen heeft ooit gedronken. Oudere vrienden of ouders helpen hen aan de drank: ze geven het of ze kopen het desgevraagd.

Staatssecretaris Martin van Rijn (VWS, PvdA) toont zich in zijn Kamerbrief van gisteren dan ook ontevreden. „Het is mij te doen om de gezondheidswinst, en dus om het drinkgedrag van jongeren.” De normverandering voor drinken is, aldus Van Rijn, „nog niet voltooid”. Of, zoals Wim van Dalen het zegt, directeur van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP: „Het lijkt erop dat ouders en meerderjarige vrienden een stuk minder respect voor de wet hebben dan de minderjarigen zelf. Dat is bizar.”

Er is nog een probleem. Minderjarigen die wél een poging wagen drank te kopen, slagen daar ondanks de wet nog steeds zeer vaak in. Supermarkten doen het nog het best, en zelfs die halen nalevingspercentages van nog geen 55 procent, zo bleek eerder dit jaar uit ander onderzoek in opdracht van VWS. In cafés ligt het percentage veel lager: slechts in 16 procent van de gevallen vangt een minderjarige bot. Van Dalen: „Laten we niet te snel te positief zijn.”