Een rebelse, actieve en zelfs grappige Bond

De James Bond in Spectre is een verademing na de huilebalk uit Skyfall. Lekker retro, en Craig is in topvorm.

‘Je bent maar een vlieger, dansend in de orkaan”, mompelt de stervende schurk Mr. White tegen James Bond. Het tegendeel is waar: Spectre markeert de triomfantelijke terugkeer van een rebelse, actieve en soms even grappige James Bond. Een verademing na de broeierige huilebalk die hij was geworden: deze 007 kan in zijn witte smoking de wereld weer aan. 

In veel opzichten is Spectre, de 24ste officiële Bondfilm, een restauratie. Daniel Craig debuteerde in Casino Royale (2006) als onervaren ‘stomp wapen’. Zes jaar later liep hij in Skyfall van regisseur Sam Mendes een hele film lang achter de feiten aan en verloor de strijd: het hoofdkwartier van MI6 werd opgeblazen, zijn baas en hardvochtige surrogaatmoeder M. werd vermoord. 

Het werd de succesvolste James Bondfilm ooit: een moderne held moet bloeden. Maar al bloedend verloor James Bond zijn ziel: de pruilende dronkenlap met oedipale issues uit Skyfall had weinig te maken met de kosmopolitische, licht sadistische charmeur die zijn martini ‘shaken, not stirred’ drinkt. Zelfs het reizen en de seks schoten erbij in.

Nog steeds tranen

Mendes corrigeert dat in zijn meer traditionele vervolg Spectre. Nog steeds vloeien de tranen rijkelijk, maar 007 is weer zijn oude zelf: een koele gokker die van Mexico via Rome en Oostenrijk naar Marokko vliegt en onderweg een weerbarstige Bondgirl oppikt (Léa Seydoux) na een maffiaweduwe (Monica Bellucci) als opwarmertje. Deze geweldenaar blaast in de opening zomaar een huizenblok op in Mexico Stad, tolt in een helikopter boven 1.520 figuranten op het centrale plein van die stad en parkeert zijn Aston Martin DB10 op de bodem van de Tiber.

Een onverwoestbare schurk, Hinx, is voor hem voorspel, een hypermodern schurkenhoofdkwartier in de inslagkrater van een meteoriet speelgoed.

Lekker retro dus, met Daniel Craig in topvorm en een obligaat plot waarin het gevaar weer komt van digitale surveillance, net als bij Skyfall. MI6 moet ditmaal fuseren met MI5, waardoor M. (Ralph Fiennes) onder de jonge, arrogante C. valt. Hij wil de datastromen van de negen machtigste inlichtingendiensten samenvoegen in het Orwelliaanse programma 9 Eyes. „We hebben meer surveillance nodig, niet minder.” Wat zit daarachter?

Niet veel goeds, want ook het mondiale misdaadkartel Spectre is terug van weggeweest: de Special Executive for Counter-Intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion die in de jaren zestig furore maakte onder ‘Nummer 1’, Ernst Stavro Blofeld, met Nehru-jasje en angorakat.

Blofeld werd voor het laatst gesignaleerd in 1981, toen de 007 van dienst, Roger Moore, hem met rolstoel en al in een fabriekspijp kieperde.

De nieuwe Nummer 1, Franz Oberhauser (een zijige Christoph Waltz) heeft een verleden met Bond en blijkt de poppenspeler achter alle schurken met wie hij in de laatste drie films afrekende: Le Chiffre, Mr. White, Greene, Raoul Silva.

Schurkenelite met traditie

Oberhausers Spectre doet denken aan de Illuminati van de complottheorieën: een schurkenelite met traditie die in een Romeins palazzo vergadert. Het management heeft niet langer nummers, maar flamboyante titels als ‘The Pale King’. Op falen staat nog wel steeds de doodstraf.

Alle doden uit Bonds recente verleden komen voorbij in de openingstitels, die traditioneel gereserveerd zijn voor schaars geklede dames. Want aan één vernieuwing wordt niet getornd: in Spectre wordt iedereen gedreven door zeer persoonlijke motieven. Werelddominantie is een vorm van traumaverwerking. De lensvoering van de Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema – diffuus, krijtachtig licht, zeer ondiep focus – zet de subjectiviteit extra aan.

Spectre zet elke logica overboord, en maakt dat meer dan goed met spektakel en drama. Al loopt de familie Broccoli, de producers die James Bond al een halve eeuw uitbaten, zo langzamerhand wel risico. Ooit was 007 een agent zonder veel verleden of gevoelsleven: een vervangbaar nummer. Nu krijgt hij elke film meer achtergrond, geschiedenis en emotie, en valt hij steeds meer samen met Daniel Craig. Zo wordt het straks nog heel lastig om de 47-jarige acteur te vervangen. Zijn recente hartenkreet dat hij liever zijn polsen doorsnijdt dan nog eens James Bond te spelen, suggereert op zijn minst moeizame salarisonderhandelingen.

Oordeel: ●●●●