Deze sterren slokken elkaar op

Het heelal is een slagveld: sterren vernietigen planeten of elkaar en verdwijnen in zwarte gaten

Als ster of planeet ben je je leven lang niet zeker. Dat blijkt maar weer uit drie astronomische ontdekkingen die deze week in Nature en The Astrophysical Journal worden beschreven.

In dat laatste tijdschrift staan bijvoorbeeld deze twee sterren die elkaar het leven zuur maken. Het gaat om de dubbelster VFTS 352 in de Grote Magelhaense Wolk, een klein sterrenstelsel op 160.000 lichtjaar van de aarde. De dubbelster bestaat uit twee kolossale sterren die op zo’n kleine afstand om elkaar wentelen, dat ze elkaar ruimschoots raken. De twee sterren zullen hun bestaan hoe dan ook afsluiten met een supernova-explosie. De vraag is alleen of ze voordien nog zullen samensmelten tot een reuzenster, die een nog grotere knal – een ‘gammaflits’ – geeft. Er waren vier Nederlandse astronomen betrokken bij deze ontdekking: Alex de Koter, Selma de Mink, Frank Tramper en Jorick Vink.

In Nature rapporteert een internationaal team intussen over een ster die aan flarden wordt getrokken door het superzware zwarte gat in het centrum van het 290 miljoen lichtjaar verre sterrenstelsel PGC 043234. Eind 2014 bleek dat de kern van het sterrenstelsel plotseling aanzienlijk helderder was geworden. Waarnemingen die zijn gedaan met drie satellieten die röntgenstraling detecteren, laten zien dat die ‘opvlamming’ is veroorzaakt door de arme ster die door het zwarte gat wordt opgeslokt. Bij dit onderzoek waren de Nederlanders Jelle Kaastra, Frits Paerels en Jelle de Plaa betrokken.

Ten slotte blijkt een kleine planeet op circa 570 lichtjaar van de aarde het slachtoffer te zijn geworden van de getijdenkrachten van zijn moederster, die in het sterrenbeeld Maagd staat, schrijft een derde team astronomen in Nature. Op een afstand van 840.000 kilometer (tweemaal de afstand aarde-maan) cirkelen enkele rotsachtige brokstukken om de ster, die omgeven zijn door een uitgestrekte stofwolk. Dit planetaire puin verraadt zijn aanwezigheid doordat het, vanaf de aarde gezien, eens in de 4,5 uur voor de ster langs schuift. De Amerikaanse Kepler-satelliet heeft die regelmatige helderheidsvariaties opgemerkt. De brokstukken hebben samen ongeveer evenveel massa als Ceres, de dwergplaneet die tussen de banen van Mars en Jupiter om onze zon cirkelt. Naar verwachting zal het materiaal geleidelijk naar de centrale ster toe spiralen en binnen een miljoen jaar worden opgeslokt.