De geschiedenis verliest altijd

Amsterdamse Feyenoordkenner over de klassieker Feyenoord-Ajax.

De ME heeft uit voorzorg na de voetbalwedstrijd Feyenoord-Ajax (2006) delen bij de Kuip afgezet. Foto Olaf Kraak/ANP

Het is bijna honderd jaar geleden dat Feyenoord en Ajax voor het eerst tegen elkaar speelden. Sporthistoricus en Feyenoorder Jurryt van de Vooren vertelt over de hoogte- en dieptepunten van De Klassieker.

Hoe lang zijn Feyenoord en Ajax al aartsrivalen?

„Deze wedstrijden zijn sinds het begin beladen. Het waren altijd al twee van de beste teams. Dat ze in de media ‘aartsrivalen’ genoemd worden, komt omdat ze op elkaar lijken. Beide clubs ontstonden rond 1900, heersten tijdens het interbellum en bouwden in de jaren dertig een groot stadion. Maar echt fel was de strijd oorspronkelijk niet. Supporters stonden elkaar niet naar het leven.

„In de clubbladen van Feyenoord en Ajax werd ook met respect over de ander geschreven: eindelijk een tegenstander die komt om te winnen. En toen in 1942 een knokpartij ontstond tussen doelman Gerrit Keizer van Ajax en Jan Bens van Feyenoord, stuurde aanvoerder Bas Paauwe van de Rotterdammers Bens het veld af. Hij vond dat zijn ploeggenoot de naam van Feyenoord onrecht aandeed, een actie die in het clubblad van Feyenoord werd toejuicht.”

Wanneer ontstond er dan echt strijd tussen de clubs?

„Dat is pas sinds het einde van de jaren ’70. Sindsdien zijn hooligans mee gaan doen en is het voetbalgeweld zichtbaar. Die jaren waren dramatisch, met echt overal voetbalgeweld. Internationaal deed het Nederlandse voetbal het toen ook heel slecht. Nu zijn we daar alleen chagrijnig over, toen waren we ook bang.

„De omslag in de verhouding tussen Ajax en Feyenoord kwam in 1989. Na 20 minuten gooiden Feyenoord-hooligans een metalen pijp met daarin rotjes en losse kogels in het vak ernaast. Daarna volgde nog een tweede fragmentatiebom. Dat zorgde voor veertien gewonden en één slagaderlijke bloeding. Het is een wonder dat er geen doden waren.”

Wat is het dieptepunt tot nu toe?

„Dat was in maart 1997, toen hooligans van Feyenoord en Ajax elkaar opzochten in Beverwijk en Ajax-hooligan Carlo Picornie is doodgeslagen. Vanaf dat moment mochten Amsterdammers niet meer naar wedstrijden in De Kuip, en omgekeerd. Het liep ook gelijk weer uit de hand toen die maatregel heel even ongedaan werd gemaakt.”

En de wedstrijd zelf? Is dat echt een Klassieker?

„Wat opvalt, is dat de wedstrijd nog maar 25 jaar zo wordt genoemd. Pas sinds de jaren ’90 doen kranten alsof dat nooit anders is geweest, maar in de archieven van Ajax bijvoorbeeld wordt de term ‘klassieker’ tussen 1971 en 1996 niet gebruikt. Dat zie je ook in de kranten. De oudste melding van ‘de klassieker’, toen nog met kleine letters, is van 1957.

„Rond de jaren ’70 gebeurde dat absoluut niet meer. Ajax en Feyenoord waren toen de beste ploegen ter wereld, een beetje wat Real Madrid en Barcelona nu zijn. Het was toen niet nodig om het De Klassieker te noemen, want daarmee wil je vooral verstoppen dat de wedstrijd helemaal niet zo groot is. Tegenwoordig is Ajax Europees gezien een middenmotor met geluk, terwijl Feyenoord al helemaal niet meer mag meedoen. Oftewel: hoe belangrijker wij het woord ‘Klassieker’ vinden, des te kleiner is de objectieve sportieve waarde van de wedstrijd.”

Wat drijft de rivaliteit tussen de clubs?

„Hoe meer je op elkaar lijkt, des te meer je je tegen elkaar afzet. Vaak gebruik je daar historische fenomenen voor. Het klopt bijvoorbeeld niet dat Ajax een jodenclub is, qua toonaangevende spelers. De clubbladen van Ajax spreken tot 1997 nooit over ‘joden’. Fans gingen de joodse symbolen gebruiken om reacties op te wekken, zowel bij de tegenstander als bij het clubbestuur. Bovendien is iedereen vergeten dat Feyenoord voor de oorlog misschien wel meer joodse leden had dan Ajax. Elke Feyenoordsupporter die anti-joodse leuzen schreeuwt, spuugt op zijn eigen clubgeschiedenis.

„De enige verliezer van de wedstrijd Ajax-Feyenoord is daarom de geschiedenis. Die wordt constant geweld aangedaan. Gelukkig zijn er ook veel sterke verhalen die wél leuk zijn, zoals van Feyenoorddichter Phida Wolff. Hij vertelt over de oude Feyenoordfan die op zijn sterfbed ligt en in zijn laatste minuten lid wil worden van Sparta. Waarom, vraagt zijn vriend? ‘Liever dan een Feyenoorder | zie ‘k een dooie Spartaman...’ Er zijn vast Feyenoorders die ook in staat zijn om dit met een Ajaxshirt te doen.”