Bij met koffie op niet efficiënter

Uit onderzoek blijkt dat bijen die cafeïne krijgen, enthousiast werken, maar dat levert niet altijd meer voedsel op.

Bijen op koffie zijn enthousiaster.foto thinkstock

Cafeïne geeft bijen een buzz. De experimenten waaruit dat blijkt zijn niet gemeen, tenminste, niet gemener dan de natuur. Want verscheidene planten voegen cafeïne toe aan hun nectar, bijen daarmee tot enthousiaste en vaste bezoekers makend. Vergelijkbaar met de mensen die altijd op vaste tijden bij koffieketens zitten, enthousiast hamerend op hun laptop. Maar er is slecht nieuws voor deze mensen, als ze belang hechten aan verhalen met bijen en bloemen, want een cafeïne gebruikende bij werkt harder. Maar haar werk is van mindere kwaliteit en strekt tot minder nut.

Margaret Couvillon van de Universiteit van Sussex zocht het uit. Eerder was al uit onderzoek gebleken dat bijen een mentale oppepper krijgen van met mate verstrekte cafeïne. Couvillon trainde honingbijen op twee voedselplekken: één met cafeïneverstrekking en één zonder. En met dezelfde voedingswaarde aan suikers (Current Biology, online oktober).

De bijen op koffie bezochten hun plek vaker. En eenmaal terug in hun kast, waren ze veel enthousiaster over hun voedselbron. De kans dat ze hun bijendansje begonnen om anderen te wijzen op hun vondst was groter, en ze voerden het dansje váker uit. Resultaat? Vier maal zoveel bijen bezochten de koffieplek. Allemaal overenthousiast en inefficiënt, want zoveel aandacht verdiende hun plek niet qua voedselopbrengst.

Daarop volgde een mooie truc: op beide plaatsen werden dezelfde voedselreservoirs leeg aangeboden. De aanhangers van de plek die eerder cafeïne leverde, bleven volhouden daar hun vocht te zoeken. Nijver en gedreven als altijd, maar nutteloos. Ze weigerden om te kijken naar nuttiger voedselplekken. Terwijl de koffie-vreemde bijen alweer lang zochten naar nieuwe en waardevolle voedselbronnen.

De koffie-bij kan dus een junk worden die weinig meer bijdraagt aan het officieel gewenste reilen en zeilen van de maatschappij. Haar zusters die gevarieerd bloesemthee gebruiken, zetten bruto aanvankelijk misschien minder om. Maar gestaag en kalmpjes doorwerkend zijn ze wel van meer waarde voor de kolonie. En voor haar overleving op lange termijn, schroomt de onderzoekster niet te veronderstellen – maar dat moet eigenlijk nog worden onderzocht.