Starbucks kreeg te veel voordeel 

Nederland moet minstens 20 miljoen euro terugvorderen, oordeelt de Europese Commissie.

Dit zijn de belangrijkste gevolgen.

Een Starbucksfiliaal in Massachusetts. Foto CJ Gunther/EPA

Starbucks krijgt precies datgene waartegen de koffieketen zich jaren geleden slim dacht te hebben ingedekt: een hoop onzekerheid en een fikse belastingaanslag. Dat is de voorlopige uitkomst van de belastingtwist tussen Starbucks en de Nederlandse Belastingdienst aan de ene kant, en de Europese Commissie aan de andere.

De belastingdeal tussen Starbucks en Nederland is verboden staatssteun, oordeelde Eurocommissaris Margrethe Vestager van Mededinging gisteren. Nederland heeft „selectieve belastingvoordelen toegekend” aan Starbucks, zei ze gisteren tijdens een persconferentie. En dat mag niet. Afspraken die de belastingdruk „kunstmatig laag houden”, zei Vestager, zijn „onwettig”.

Vestager hoopt dat haar „boodschap” zowel regeringen van lidstaten als bedrijven bereikt, ging ze verder. Die luidt als volgt: „Alle ondernemingen, groot en klein, multinationals en andere, moeten billijk belastingen betalen.”

De afspraak waar het allemaal om gaat, is een Advance Pricing Agreement – een verrekenprijsafspraak, in het Nederlands – uit 2008, tussen de Belastingdienst en Starbucks Manufacturing bv, een dochterbedrijf van Starbucks. In zo’n overeenkomst spreekt een bedrijf met de Belastingdienst af welke prijzen het mag rekenen als verschillende bedrijfsonderdelen dingen van elkaar kopen. Door die overeenkomst kan Starbucks twee handige trucs uithalen om zijn winst – en dus belasting – te drukken.

Ten eerste betaalt de Nederlandse Starbucks-bv een „een zeer hoge royalty” aan een entiteit van Starbucks in het Verenigd Koninkrijk, Alki genaamd. Dat geld betaalt de bv aan Alki voor „know how op het gebied van koffiebranden”. Maar volgens de Europese Commissie is die royalty veel te hoog, omdat het bedrag „de marktwaarde niet correct weerspiegelt”.

Ten tweede betaalt de Nederlandse Starbucks-bv volgens de Europese Commssie een „abnormaal hoge prijs” voor groene koffiebonen aan een Zwitserse entiteit, Starbucks Coffee Trading Sàrl. „De marge op de koffiebonen is sinds 2011 namelijk meer dan verdrievoudigd.”

Het harde oordeel van Vestager kan grote gevolgen hebben voor Starbucks, Nederland, en andere multinationals met gunstige fiscale afspraken. Dit zijn de belangrijkste.

1. Gevolgen voor Starbucks

Starbucks moet betalen. De Europese Commissie wil dat de Amerikaanse koffieketen alsnog alle belasting betaalt die het bedrijf door de fiscale deal heeft kunnen ontwijken. Dat bedrag ligt ergens tussen de 20 en 30 miljoen euro, schat de Europese Commissie.

Starbucks maakte vorig jaar 14,4 miljard euro omzet en boekte 1,8 miljard euro winst. Aan de financiële gevolgen zal de de multinational niet bezwijken. Wel is de uithaal van Vestager nogal slecht voor Starbucks’ reputatie. Het bedrijf kwam in 2012 ook al zwaar onder vuur te liggen, omdat het in het Verenigd Koninkrijk nauwelijks belasting betaalde.

In een reactie laat Starbucks weten dat de Europese Commissie „significante fouten” heeft gemaakt en dat het bedrif het besluit zal aanvechten.

2. Gevolgen voor Nederland

Hij had het allemaal niet aan zien komen. Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) is „verbaasd” over het oordeel, liet hij gisteren weten in een persbericht. Wiebes is er namelijk van overtuigd dat „de geldende internationale standaarden zijn toegepast”. Binnen enkele weken zal hij de Tweede Kamer informeren over „vervolgstappen”. Nederland kan, net als Starbucks, beroep instellen bij het Gerecht in Luxemburg.

Maar de kwestie is groter dan Starbucks. De Nederlandse Belastingdienst heeft met tal van bedrijven fiscale afspraken gemaakt. Die vindt Vestager misschien ook niet in orde. „We stoppen hier niet”, zei ze gisteren. De Europese Commissie gaat door met haar algemene onderzoek naar „de ruling-praktijken in alle EU-lidstaten” en start mogelijk nieuwe onderzoeken naar specifieke deals.

3. Gevolgen voor multinationals

Wat als de Europese Commissie míjn belastingdeal er straks uit plukt? Die vraag zal bij tax directors van multinationals leven. Die zorg maakt het minder aantrekkelijk om constructies vergelijkbaar met die van Starbucks op te zetten en kan reden zijn om bestaande constructies aan te passen.

Al vóór het oordeel van gisteren waren multinationals een beetje huiverig voor al te creatieve fiscale structuren, zeggen fiscalisten. Door het onderzoek van de Europese Commissie, én door de actie tegen belastingontwijking van rijke landenclub Oeso. Ook merken fiscalisten dat de Belastingdienst wat voorzichtiger is geworden bij het maken van afspraken met bedrijven. Natuurlijk kan Vestager niet de belastingdeals van alle landen met alle bedrijven onderzoeken. Maar ze heeft in elk geval de nodige schrik aangejaagd.