Opluchting voor Clinton: exit Biden

Het afhaken van Joe Biden niet, verlost Hillary Clinton van een probleem.

De Amerikaanse vicepresident Joe Biden en Hillary Clinton, allebei Democraten, werken al jaren samen. Deze foto’s stammen uit 2009. Oud-First Lady Clinton was toen minister van Buitenlandse Zaken. Foto’s Mannie Garcia/Bloomberg, Saul Loeb/AFP, Gerald Herbert/AP

Maandenlang speelde vicepresident Joe Biden met de gedachte om zichzelf te kandideren voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Het was laat, een organisatie heeft hij niet, en volgens peilingen maakte hij weinig kans om het de Democratische koploper Hillary Clinton moeilijk te maken.

Maar Biden, in 1988 en 2008 eveneens kandidaat, hield het verhaal levend. The New York Times schreef deze zomer dat zijn stervende zoon Beau hem vroeg mee te doen, „omdat het Witte Huis niet moet terugvallen op de Clintons en dat het land beter af zou zijn met Biden-waarden”.

De bron, zo bleek later: Biden zelf.

Gisteren kondigde de 72-jarige Biden aan dat hij toch niet meedoet, al was zijn lichaamstaal bedrukt. Staand naast zijn vrouw Jill en president Barack Obama zei Biden in de tuin van het Witte Huis dat het te laat is om nog mee te doen. Wel wil hij erop toezien dat de erfenis van acht jaar Obama bij de verkiezingen bewaakt wordt. „Ik ben geen kandidaat, maar ik zal niet zwijgen.”

Tijdens een forumdiscussie met oud-vicepresident Walter Mondale, demonstreede Biden dinsdag al hoe. Hij bekritiseerde Clinton twee keer. Hij zei (impliciet) dat haar versie van de aanval op Osama bin Laden niet klopt. Niet zij, maar hijzélf was de drijvende kracht achter de actie geweest. En hij floot haar terug om een opmerking die ze maakte tijdens het Democratische tv-debat: ze ziet in de Republikeinen haar grote vijand. Biden zei dat alleen samenwerking Washington uit de wurggreep van de polarisatie kan halen.

De angel is uit de Biden-hype

Toch is Clinton met de terugtrekking van Joe Biden van een groot probleem verlost. Biden had haar niet direct kunnen bedreigen, maar hij zou het speelveld drukker maken. Hij zou waarschijnlijk meer aanhang van haar weglokken dan van haar belangrijkste tegenkandidaat, Bernie Sanders. Biden hielp Hillary ook op een andere manier: hij haalde de angel uit de Biden-hype op een belangrijk moment voor haar: vandaag moet ze getuigen voor de omstreden Benghazi-commissie in het Huis van Afgevaardigden. Die commissie onderzoekt de extremistische aanval op het Amerikaanse consulaat in Benghazi op 11 september 2012.

Dat onderzoek is pure partijpolitiek. Er zijn in het Congres al zeven onderzoeken naar geweest. Die dag vielen er vier Amerikaanse doden, onder wie de ambassadeur in Libië.

Republikeinen proberen al drie jaar een complot van de regering-Obama te ontdekken. Obama zou militaire steun aan de belaagde Amerikanen hebben tegengehouden. Ook zouden via Benghazi stiekem wapens aan Syrische militanten zijn geleverd. En, de belangrijkste aantijging: toenmalig VN-ambassadeur Susan Rice zou hebben verzwegen dat het een terreuraanslag was, omdat dat midden in verkiezingstijd slecht uitkwam.

Hou je kop

Met opnieuw verkiezingen in aantocht is Hillary Clinton, toen minister van Buitenlandse Zaken, weer in beeld. De voorzitter van de Benghazi-commissie is de conservatieve oud-aanklager Trey Gowdy. Volgens hem is er „nieuwe informatie” die een nieuw licht moet werpen op haar rol. Haar onlangs vrijgekomen e-mails zijn daar onder meer de basis voor.

Twee Republikeinse Congresleden en een voormalig stafmedewerker gaven de afgelopen weken toe dat het onderzoek politiek gemotiveerd is. De Republikein Kevin McCarthy zei openhartig: „Iedereen dacht dat Hillary Clinton onverslaanbaar was. Maar we hebben een Benghazi-commissie ingesteld. Wat zijn haar cijfers nu? Haar populariteit daalt.” Gowdy riep dit weekend zijn partijgenoten op „hun kop te houden” over Benghazi. Tegen Politico zei hij: „Met alle respect: jij [Clinton] bent geen anderhalf jaar van mijn leven waard. Vier mensen zijn dood, en jij niet.”

Sommige Republikeinen voelen ook ongemak bij de commissie. Eerder deze week wierp de afgevaardigde Paul Ryan zich op als mogelijke nieuwe voorzitter van het Huis, de facto als partijleider. Hij wil het alleen doen, zei hij, als de zwaar verdeelde partij zich verenigt.

Ryan is conservatief maar heeft weinig op met de activistische Tea Party-vleugel. Voor gematigde Republikeinen heeft de symboolpolitiek van de Tea Party nu wel lang genoeg geduurd.

Soms komt het ongemak voort uit tactische overwegingen, zoals bij kandidaat Donald Trump. Hij is bang dat de hoorzitting Clinton in de hand zal werken. Clintons team zet haar de laatste dagen neer als verantwoordelijk bestuurder, die wordt belaagd door zeloten in het Congres. Benghazi kan daardoor ook de Republikeinen pijn gaan doen.

Clintons team was bezorgd dat Biden zijn kandidatuur zou laten afhangen van Clintons optreden voor de commissie. Nu hij zich heeft teruggetrokken, ziet het verhoor er een stuk minder gevaarlijk uit.