Op campus is student nu de baas

Studenten in Kaapstad drongen het parlement binnen uit protest tegen te hoog collegegeld.

Studenten protesteerden gisteren op de campus van de Universiteit van de Witwatersrand in Johannesburg. Foto Marco Longari / AFP

De Zuid-Afrikaanse minister van Financiën was net aan zijn begrotingsspeech begonnen toen gistermiddag ongewapende studenten van de Universiteit van Kaapstad door de poorten rond het Kaapse parlement braken. De studenten, die zich verzetten tegen verhoging van collegegelden en privatisering van het onderwijs, wilden de minister van Onderwijs spreken. De politie dreef de studenten terug met traangas, geluidsbommen en stroomstootwapens. Die reageerden met het gooien van waterflessen en sinaasappels. Tientallen studenten zijn gearresteerd.

#NationalShutdown heet dit studentenprotest, dat zich van Kaapstad uitstrekt tot universiteiten in Johannesburg, Pretoria, Grahamstown, Port Elizabeth en verder. Het protest brengt de ANC-regering van president Jacob Zuma in grote verlegenheid.

Studenten op de universiteit van Kaapstad betalen gemiddeld meer dan 120.000 rand per jaar (8.000 euro). „Als ik klaar ben met deze studie heb ik een schuld van 500.000 rand (33.000 euro). Ik heb twee banen om te kunnen studeren”, zegt Yvanna Merkel. „De universiteiten besteden alles uit aan bedrijven die hoge salarissen willen. En nu schuiven ze de rekening af op de studenten. In plaats van ons te laten arresteren, zouden de bestuurders hier met ons moeten lopen’’, zegt student Justice Mashaba.

Het aantal universiteitsstudenten in Zuid-Afrika is in de afgelopen twintig jaar meer dan verdubbeld. De regering besteedt inmiddels ruim 6 procent (18,6 miljard euro) van het bruto nationaal product aan onderwijs. Tegelijkertijd is de staatsfinanciering per student met 25 procent afgenomen. Vergeleken bij hun studiegenoten in het buitenland, scoren Zuid-Afrikaanse leerlingen en studenten slecht.

Het studentenprotest richtte zich begin dit jaar op het standbeeld van de Britse diamantmagnaat Cecil John Rhodes, dat na wekenlange demonstraties werd weggehaald van de campus van de Universiteit van Kaapstad. Daarna volgden demonstraties tegen het racisme en het ‘witte denken’ van de universiteiten in Stellenbosch en Johannesburg.

Buiten de campussen klinkt verontwaardiging van het Zuid-Afrikaanse publiek, die de praatradiostations bellen over het onfatsoen van de studenten en hun methoden. Dat belooft wat voor het bestuur van het land door de volgende generatie, klinkt het. Maar columnist Max du Preez neemt het voor de studenten op. „Het is een goed teken dat de studenten na twee decennia ontwaken. Deze samenleving heeft hun activisme nodig.”

„De problemen van de arme studenten zijn legitiem”, schrijft de rector van de Universiteit van de Vrijstaat, Jonathan Jansen. „Maar het universiteitsbestuur moet ook voorkomen dat het instituut instort.”

Voor sussende woorden hebben de studenten geen geduld. De val van Rhodes leerde de studenten dat ze kunnen winnen, als ze volhouden. Op de campus is de student nu de baas.