‘Laat een patiënt niet zomaar vrij’

De man die in Leeuwarden iemand doodsloeg, vocht zijn opname met succes aan. „Ik had graag iets gedaan”, zegt burgemeester Crone.

Hulpdiensten, afgelopen maandag, op de plek waar in Leeuwarden een vrouw werd doodgeslagen. Foto ANP

De burgemeester van Leeuwarden, Ferd Crone (PvdA), wil meer bevoegdheden om in te grijpen wanneer de gedwongen opname beëindigd wordt van een patiënt in een psychiatrisch ziekenhuis, indien daardoor de openbare orde in gevaar komt.

Crone zei dit gisteren naar aanleiding van het incident van afgelopen maandag, toen in Leeuwarden een vrouw werd doodgeslagen en een ander verwond. De 38-jarige Leeuwarder die hiervoor is gearresteerd, was volgens Crone een risico voor de openbare orde en veiligheid. „We wisten dat hij een persoon was die niet zonder risico op straat kon”, zei hij. „Een pijnlijke constatering. We hielden de vinger aan de pols. Buurtagenten spraken hem geregeld, tot een uur voor het delict. Maar we konden hem wettelijk niet vastzetten.”

Crone gaf samen met het Openbaar Ministerie, de politie en GGZ Fryslân inzage in de strafgeschiedenis en de behandeling van de verdachte.

Al jaren bekend

De man is al jaren bekend bij hulpverlening, politie en justitie. De Inspectie Veiligheid en Justitie gaat op verzoek van Crone onderzoek doen naar de gang van zaken rond de behandeling van de 38-jarige verdachte. Die wordt vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris.

Hij wordt verdacht van het doden van een 68-jarige vrouw uit Leeuwarden. Zij werd maandagavond door hem diverse malen met een fles op het hoofd geslagen, toen zij op een fietspad in de stad reed. Kort daarvoor zou de man een 23-jarige prostituee gestoken hebben in een bordeel in Leeuwarden. Daarna bedreigde en mishandelde hij twee andere vrouwen (27 en 48) op twee plekken in Leeuwarden.

Op 5 augustus dit jaar werd de gedwongen opname van de verdachte in een psychiatrische kliniek op diens verzoek beëindigd. Noch de politie, noch de ggz, noch het Openbaar Ministerie kon iets doen, zei Crone. Terwijl ze de man al jaren kenden. „Wettelijk zou geregeld moeten worden dat een burgemeester om een contra-expertise kan vragen. Maar dat is een politieke discussie. Als burgemeester had ik 5 augustus iets willen doen.”

De verdachte is veroordeeld voor diverse delicten. In mei 2005 werd hij door de rechtbank veroordeeld tot zes maanden cel en tbs met dwangverpleging wegens poging tot zware mishandeling en bedreiging van zijn ex-schoonvader. In 2006 bevestigde het gerechtshof in Leeuwarden het vonnis, ditmaal wegens dubbele bedreiging. Drie keer werd zijn tbs verlengd met twee jaar. Maar een tbs voor bedreiging kan maximaal vier jaar duren, vond het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in 2012. Daarom kwam de man in november 2012 vrij.

Straatverbod

Tussen eind 2012 en september 2014 was het rustig, stelde officier van justitie Gerard Feenstra gisteren op de bijeenkomst met de pers. In september vorig jaar kreeg de man een contact- en straatverbod: hij mocht niet bij zijn dochter in de buurt komen. Voor vernieling, belediging en mishandeling werd hij begin dit jaar opgepakt. Daarvoor kreeg hij zes maanden cel.

Toen hij in juli weer vrijkwam, vroeg het OM de rechtbank om een gedwongen opname, die werd toegewezen. De man diende een verzoek in tot opheffing van de opname, die werd toegewezen door de geneesheer-directeur. Ggz, noch de gemeente, politie of justitie had de bevoegdheid om vrijlating te voorkomen, aldus Crone.

Omdat er geen direct verband is tussen zijn karakterstoornis (de man heeft volgens het Pieter Baan Centrum geen geweten, is anti-sociaal en heeft last van wanen) en zijn agressie, kon hij niet worden vastgehouden.

‘Geen relatie met stoornis’

„Een heikel punt”, geeft psychiater Wouter Teer van GGZ Fryslân toe. „We moesten een afweging maken. We zagen geen relatie tussen zijn agressie en zijn stoornis. De verdachte heeft geen ernstige psychiatrische ziekte. Hij is wilsbekwaam. Zijn agressie vloeit dus niet voort uit een psychiatrische aandoening. De tbs werd indertijd opgelegd omdat een langdurige behandeling structuur kan geven. Je kunt niet iemand vasthouden alleen omdat hij agressief kan worden. Met de kennis van nu is dat buitengewoon dramatisch.”