Kijk elkaar goed aan voordat je oordeelt

The Paradise Suite, volgende week in de bios, gaat over immigratie. Joost van Ginkel: ‘Zwijg nooit over onrecht.’

De Bulgaarse Jenya (Anjela Nedyalkova) debuteert op de Wallen in The Paradise Suite.

Zou elke filmmaker dat hebben? Zo’n moment waarvan je achteraf kunt zeggen: daar begon mijn film? Voor regisseur Joost van Ginkel (1971) was het toen hij begin twintig was en stage liep als cameraman bij de lokale omroep in Den Bosch. Dat heeft nu geleid tot The Paradise Suite, de Nederlandse Oscarinzending die volgende week in de bioscoop te zien is.

„Op een dag kwam bij de omroep de Bosnische regisseur Nedzad Ibrahimovic binnenlopen. Hij wilde een documentaire maken over het vluchtelingenkamp waar hij woonde. Ik werd aan hem toegewezen. Hij opende mijn ogen voor cinema: die man zag alles in grootse beelden. En daarnaast opende hij mijn ogen voor de realiteit. Elke avond tikte ik de vertalingen van de interviews uit, dan pas realiseerde ik me hoe erg de verhalen waren. The Paradise Suite is voortgekomen uit beelden en verhalen die ik al jaren met me meedraag.”

Vier jaar geleden debuteerde Van Ginkel met het visueel overdonderende 170Hz, over de liefde tussen twee dove tieners. Voor de beruchte tweede film koos hij voor een heel andere aanpak: realistischer, geëngageerder. The Paradise Suite vertelt in mozaïekstijl over vreemdelingen die hun plek zoeken in de Nederlandse maatschappij. Van Ginkel: „Het klinkt ambitieus, maar ik wilde het verhaal vertellen van vijf mensen die uit alle hoeken van de aarde naar Nederland komen en van alle rangen en standen zijn, maar ook nog eens over de basisingrediënten die ons drijven: seks, macht, geld, religie en ambitie.”

Executie

„Een andere inspiratie was een filmpje van een executie uit de oorlog in voormalig Joegoslavië dat op internet rondzwierf. Toen ik dat zag dacht ik: stel je voor dat het je zoon of dochter is? Ga je daar dan steeds naar kijken of juist niet?” Dat werd het verhaal van de Bosnische arts Seka: zij herkent in Amsterdam een Servische oorlogsmisdadiger die zich heeft toegelegd op vrouwenhandel.

Door de vluchtelingencrisis heeft The Paradise Suite een maand na zijn première in Toronto en uitverkiezing tot de Nederlandse Oscarinzending extra actualiteitswaarde gekregen. Maar: „In eerste instantie ging het niet exclusief over vluchtelingen, maar ook over ontheemding, eenzaamheid en kwetsbaarheid. Daarom zitten er ook personages in het verhaal die welgesteld en hoogopgeleid zijn. Maar ik heb al sinds mijn kindertijd een groot gevoel voor onrechtvaardigheid en dat geëngageerde zit al sinds mijn eerste korte film Zand in al mijn werk. Idealiter zou ik met m’n films invloed willen op mensen, maar of dat gebeurt? Wat ik zeker weet, is dat je er niet over moet zwijgen.”

Bosniërs van toen

The Paradise Suite is geen politieke film, denkt Van Ginkel. Daarvoor zijn andere, meer existentiële thema’s te prominent. „De film geeft wel aanleiding om eens te kijken naar die honderden plekken in Nederland waar vluchtelingen worden opgevangen en waar het wel goed gaat, in plaats van te focussen op incidenten. Als je de aantallen vluchtelingen die op het hoogtepunt van de oorlog in Joegoslavië binnenkwamen met nu vergelijkt, was dat destijds zeker het dubbele.” En de Bosnische vluchtelingen van destijds zijn volgens Van Ginkel goed geïntegreerd of uiteindelijk weer teruggegaan, Zoals zijn Bosnische vriend Nedzad.

„Een van de belangrijkste thema’s van de film is hoe klein en kwetsbaar we zijn. Als je je huis en land moet verlaten of, nog erger, je kind verliest, ben je gebroken. Mensen die een bus gaan tegenhouden met daarin kinderen die misschien twee weken geleden een bom hoorden ontploffen, hebben een groot gebrek aan inlevingsvermogen. Daar gaat m’n film over. Kijk elkaar goed aan voordat je oordeelt.”