Geen hond die denkt: dit hoort hier niet

Kunst doet niet aan grenzen. Klimt. Cumberbatch. Hamlet. Melanie Bonajo.

Pas op voor burgemeesters die geld zoeken. Vroeg of laat valt hun oog op een museum. Hé, denkt zo’n burgemeester. We zitten op een goudmijn. We hoeven alleen maar even wat uit dat museum naar de veiling te brengen en het gat in de gemeentebegroting is kleiner.

Dat zo’n kunstwerk deel van een zorgvuldig opgebouwd geheel is dat ‘collectie’ heet, wil de burgemeester niet horen. Wordt er aangedrongen, dan verzint hij een drogreden.

Zoals de burgemeester van Venetië. Die kondigde aan dat hij voor het economisch herstel van de stad het schilderij Judith II (1909) wil verkopen, van Gustav Klimt. Het is in bezit van Ca’ Pesaro, stedelijk museum voor moderne kunst aan het Canal Grande en zou wel eens 70 miljoen euro kunnen opbrengen. Klimts ‘Judith’ is prachtig, een feest van krachtige art deco en verwrongen erotiek. Maar, en hier komt ’s burgemeesters drogreden, Klimt was een Oostenrijker. Zijn werk ontbeert een „rechtstreekse band” met Venetië, dus ze kunnen het missen. Kassa!

Hoezo, Klimt hoort daar niet? Klimt hoort daar wel! Op de homepage van Ca’ Pesaro wordt het doek aangeduid als masterpiece van hun collectie twintigste-eeuwse moderne kunst. En als het Venetiaanse gemeentebestuur de smaak te pakken krijgt, staat Ca’ Pesaro nog wat te wachten. Want daar barst het van de buitenterritoriale meesterwerken, van Kandinsky en Klee tot Henry Moore.

Het is te dom voor woorden. Het ontkent het wezen van kunst. Landsgrenzen interesseren de kunst namelijk geen bal.

Vandaar dat ik in een Nederlands filmtheater een direct ‘doorgestraalde’ toneelvoorstelling uit Londen bijwoon. Benedict Cumberbatch, grandioos filmacteur, vertolkt Hamlet in het Barbican-theater – en in bioscopen in Nederland, van Amsterdam tot Ede. Wat heet, over de hele wereld zijn we erbij. Want die avond wordt de voorstelling gevolgd door camera’s rondom de acteurs. En we staan paf, ongeacht onze nationaliteit. Wat is het geweldig om deze voorstelling mee te maken, met de spanning van het theater en de nabijheid die alleen de film je kan bieden. Daar komt de lakmoesproef van dit stuk: „To be or not to be…” Cumberbatch neemt een pauze…. en vervolgt: „That is the question”. Accent op is. Waarmee dit beroemdste citaat landt als een gerijpt inzicht. Als iets wat Hamlet zich al vele malen heeft afgevraagd en nu weet hij het.

En geen hond die denkt: dit hoort hier niet. Nee, deze honden denken: ik ga gauw reserveren voor de volgende live-Shakespeare in deze reeks. In januari. The Winter’s Tale. Met Judi Dench.

Melanie Bonajo is een Heerlense wereldburger. Kunstenaar, activist, original. Afgelopen jaar maakte ze in New York een video met seksuele activistes. Nu werkt ze in Nederland aan een project met hoogbejaarden. Bonajo: „Die worden zó gediscrimineerd. Je kunt nog beter transgender zijn dan bejaard.” En ze maakte op basis van het wereldwijde web het boek Δ–Non-human persons. Het is een performance op papier. Bonajo verzamelde tien jaar lang social-media-dierenfotootjes en groepeerde ze: dieren met sigaretten, met drones, met plastic, met moeders, met wat niet al. Mijn favoriet: twee bladzijden mannen gekust door dolfijnen. De menselijke soort kijkt via het dier in een toverspiegel. En ziet zichzelf als de mooiste van het land.