‘Het is verkering of sterven, date or die’

In ‘The Lobster’ stelt de Griekse regisseur Yorgos Lanthimos zijn personages voor de harde keus: de relatiemarkt als terreur.

Colin Farrell, achttien kilo zwaarder, zoekt als David een date in The Lobster

Yorgos Lanthimos maakt rare films. Vreemd, en tegelijkertijd herkenbaar. Neem bijvoorbeeld zijn nieuwste, The Lobster, de Brave New World van de datingindustrie. De film schetst een parallel universum waar „alleen zijn verboden is”. Singles worden naar een hotel gestuurd waar ze binnen 45 dagen een partner moeten vinden. „Het is verkering of sterven daar, ‘date or die’”, vertelt Lanthimos in mistig Amsterdam waar hij vorige week zijn film kwam presenteren.

Lukt het niet iemand te vinden, dan verander je in een zelfgekozen dier, alsof die animale toestand tegenover de beschaving van het huwelijksleven staat. Lanthimos moet lachen als ik hem die interpretatie voorleg: „Ik vind het amusant om te horen hoe iedereen zijn eigen interpretaties heeft.” Hij gaat ze niet bevestigen of ontkennen; hij wil vragen stellen. Gedachten provoceren. De vragen die zijn films oproepen zijn eigenlijk al antwoorden, op eerdere vragen.

Dat gaat zo: hij spreekt af met zijn vaste scenarist Efthimis Filippou en dan beginnen ze gewoon te praten. Over waar ze mee bezig zijn en waar ze nu eens een film over zullen gaan maken. „Deze film ontstaat uit het gesprek of ware liefde echt bestaat.”

In ‘The Lobster’ stelt u de vraag of mensen bij elkaar moeten passen of zich aan elkaar moeten aanpassen.

„Vragen over liefde en relaties raken aan onze existentie, aan de vraag waarom we geboren worden in een wereld met anderen, hoe we ons tot die ander moeten verhouden en in hoeverre opvoeding, familie of een sociale context daar een (tegen)natuurlijke rol in speelt. Er gaat een zekere druk uit van de gedachte dat mensen elkaar wijsmaken dat je in je eentje niet gelukkig zult zijn.”

Zijn relaties anders geworden door internet?

„De druk op relaties is toegenomen door internet en datingshows op televisie. In de jaren dertig van de vorige eeuw werd je misschien uitgehuwelijkt aan de neef van een vriend of werden huwelijken gearrangeerd om politieke of economische redenen. Maar de basisgedachte is hetzelfde gebleven sinds de ark van Noach: dat mensen geloven dat om zich in het leven staande te houden ze een paar moeten zijn en een familie moeten stichten. Mensen die alleen zijn, worden nog steeds bekeken als eenzaam en ongelukkig en niet op feestjes uitgenodigd omdat ze een bedreiging zijn voor de status quo.”

In het bos, waar de ‘verzetsgroep’ van ‘loners’ is, gaat het er al even dictatoriaal aan toe. Dus maakt het uit of je alleen bent of niet?

„Tsja, dat is de vraag. Ik hou van de ironie van die situatie. Iemand heeft jarenlang in een systeem geleefd, ontsnapt en komt dan terecht in een alternatief systeem dat even repressief is. Daar wordt de film politieker en laat hij wat meer interpretaties toe. Is er wel enig systeem dat vrijheid kan garanderen? Is de mens überhaupt wel tot vrijheid in staat?”