Fiscus gaf Starbucks te veel voordeel

De Europese Commissie veroordeelt Nederland hard om fiscale deal met Starbucks. Wiebes reageert „verbaasd”.

De belastingsafspraak tussen Nederland en koffieketen Starbucks is verboden staatssteun. Nederland heeft „selectieve belastingvoordelen” toegekend aan Starbucks en „deze druisen in tegen de EU-staatssteunregels”. Dat concludeerde de Europese Commissie vanochtend.

„Fiscale rulings die de belastingdruk van een onderneming kunstmatig laag houden, stroken niet met de EU-staatssteunregels”, zei Eurocommissaris Margrethe Vestager van Mededinging tijdens een persconferentie. „Ze zijn onwettig.” Ze voegde er een duidelijke boodschap aan toe: „Alle ondernemingen, groot en klein, multinationals en andere, moeten billijk belastingen betalen.” De Commissie strafte ook Luxemburg vanwege oneigenlijke belastingvoordelen voor Fiat.

Starbucks, een Amerikaanse multinational met een jaaromzet van 14,4 miljard euro, moet Nederland van de Europese Commissie 20 tot 30 miljoen euro aan belastinggeld betalen.

Starbucks iets te handig

De belastingdeal die de Europese Commissie veroordeelt, stamt uit 2008 en werd gesloten tussen de Nederlandse Belastingdienst en Starbucks Manufacturing bv, een dochterbedrijf van Starbucks. Het gaat om een zogenoemde Advance Pricing Agreement, een verrekenprijsafspraak in het Nederlands.

Zo’n afspraak geeft een bedrijf zekerheid vooraf over de prijs die het mag hanteren als een bedrijfsonderdeel in het ene land iets verkoopt aan een bedrijfsonderdeel in een ander land. Door deze interne prijzen slim af te stellen, kan het bedrijf zijn winsten drukken of er zo mee schuiven (tussen verschillende landen) dat het zo weinig mogelijk belasting betaalt.

Starbucks deed dat iets té handig, naar het oordeel van de Europese Commissie, op twee manieren. Ten eerste betaalt de Nederlandse Starbucks-bv een „een zeer hoge royalty” aan Alki, een entiteit van Starbucks in het Verenigd Koninkrijk. Dat geld krijgt Alki voor „knowhow op het gebied van koffiebranden”. Die hoge royalty kan „niet gerechtvaardigd worden, aangezien die de marktwaarde niet correct weerspiegelt”. Ten tweede betaalt de Nederlandse Starbucks-bv een „abnormaal hoge prijs” voor groene koffiebonen aan een Zwitserse entiteit, Starbucks Coffee Trading sàrl. „De marge op de koffiebonen is sinds 2011 namelijk meer dan verdrievoudigd.”

De uitspraak van Vestager is pijnlijk voor Nederland. Vorig jaar zei staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) nog „vertrouwen” te hebben dat het onderzoek zou uitwijzen „dat er geen sprake is van staatssteun”. Vanmorgen liet Wiebes in een reactie weten „verbaasd” te zijn over het oordeel van de Europese Commissie. Het besluit van Eurocommissaris Vestager „roept veel vragen op en vereist nauwgezette bestudering”. En: „De Commissie heeft eerder aangegeven dat Nederland een robuuste en gedegen rulingpraktijk heeft.”

Wiebes blijft volhouden dat de Belastingdienst geoorloofde afspraken met Starbucks heeft gemaakt, conform de „geldenden internationale standaarden”. Het is nog onduidelijk of Wiebes het besluit van de Europese Commissie zal aanvechten. Binnen enkele weken zal hij de Tweede Kamer informeren over „vervolgstappen”.