Beste asielzoeker, het duurt een jaar voor u iets weet

Alle asielzoekers die zich in Nederland melden, krijgen nu een brief van staatssecretaris Dijkhoff. De boodschap: wees netjes.

Joegoslavische oorlog zorgde voor een asielpiek in de jaren 90

‘Wees gewaarschuwd: het kan zomaar een jaar duren voordat u weet of u hier mag blijven. En de opvang zal sober zijn.’

Dat staat in een brief van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) die alle asielzoekers sinds deze week krijgen als ze zich melden voor een asielaanvraag.

1 Vanwaar deze brief?

Burgemeesters klaagden dat ‘hun’ asielzoekers allerlei basale vragen hadden, zei Dijkhoff maandag in televisieprogramma Pauw. Ook de Eerste en Tweede Kamer wilden dat asielzoekers eerder duidelijkheid krijgen. Dijkhoff: „Wij bieden duidelijkheid, maar het is geen prettige boodschap.”

2 Wanneer krijgen ze de brief?

Direct als ze zich melden in Ter Apel, of op een andere aanmeldlocatie. De brief is er in allerlei talen, onder meer Engels en Arabisch.

3 Wat staat erin?

‘Er komen nu veel asielzoekers zoals u naar Nederland’, schrijft Dijkhoff in de brief. ‘Daarom is het in de opvang erg druk en duren de asielprocedures lang.’

Het duurt bijna een half jaar voordat de asielaanvraag in behandeling kan worden genomen. Als nader onderzoek nodig is, duurt het nog eens zes maanden, of langer. Tot die tijd kun je geen gezinshereniging aanvragen.

Er zijn weinig opvangplaatsen, waardoor sobere opvang moet worden ingezet. „Dat zijn bijvoorbeeld sporthallen of tenten, waar veel mensen in dezelfde ruimte slapen.”

4 Wat krijgen asielzoekers nog meer te horen?

Zodra asielzoekers op een locatie van het COA komen, worden de huisregels uitgelegd, zegt een woordvoerder van Dijkhoff. „Dat staat gelijk aan hoe we in Nederland met elkaar omgaan.”

Dat er een leerplicht is voor kinderen. Dat geweld, discriminatie en intimidatie verboden zijn. Dat beledigende uitingen over seksuele geaardheid niet getolereerd worden. En dat de woonruimte netjes en schoon moet blijven.

Gisteren meldde minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) bovendien dat hij de Nederlandse grondwet heeft laten vertalen naar het Arabisch. Om vluchtelingen „in hun eigen taal voor te lichten over de basisregels van onze samenleving”. Gemeenten beslissen zelf of ze dit verspreiden.

5 Is er een gebrek aan opvangcapaciteit?

Het goede nieuws: asielzoekers hebben nog niet op straat hoeven slapen. Maar het COA heeft er nog steeds een dagtaak aan om elke dag voor opvang te zorgen.

Vooral de inzet van gemeentelijke ‘crisisopvanglocaties’ zorgt voor een ingewikkelde puzzel. Deze hallen, bedoeld voor evacuaties, mogen vaak maar 72 uur worden gebruikt. Daarom moeten asielzoekers continu verplaatst worden.

Het aantal asielzoekers dat zich meldt, is vorige week licht gedaald: er kwamen 2.200, tegenover 2.500 een week eerder. In de drukste week kwamen er 4.200. Het is te vroeg om te spreken van een dalende trend, zeker omdat het aantal bootvluchtelingen dat in Griekenland aankomt nog onverminderd hoog is, volgens cijfers van vluchtelingenorganisatie UNHCR.

6 Hoe wil Dijkhoff dit oplossen?

Klaas Dijkhoff wil het aantal mensen in de opvang uitdunnen door snellere procedures in te voeren voor mensen die vrijwel zeker niet kunnen blijven. Er komt een lijst met ‘veilige landen’. Wie uit zo’n veilig land komt, wordt sneller in procedure genomen. „Mensen die geen kans maken, wil je zo snel mogelijk eruit filteren en terugsturen”, zei Dijkhoff maandag. Hij wil de lijst met veilige landen deze of volgende week af hebben.

Eerder besloot Dijkhoff om de IND ook in de weekenden te laten doorwerken om asielaanvragen te verwerken. De dienst huurde tweehonderd extra voltijdbanen tijdelijk in. Zij worden vooral ingezet als hoormedewerkers.