Sobere pasfoto’s van gebouwen

Necrologie Hilla Becher (1934-2015) fotograaf

Samen met haar man Bernd legde fotografe Hilla Becher bijna een halve eeuw het industriële erfgoed van Duitsland vast. Hun invloed op de nieuwe generaties fotografen was enorm.

Bernd en Hilla Becher, Water Towers USA, 1988. Zwart-witfoto’s, ieder 40×30 cm.

Hun beelden zijn uit duizenden herkenbaar: sobere zwart-witfoto’s van fabrieken, kolenmijnen, liftschachten en watertorens. Altijd frontaal gefotografeerd, rechttoe-rechtaan, koel en registrerend, bij een gelijkmatige lichtval, zonder al te scherpe schaduwen en zonder hinderlijk afleidende mensen. Een soort pasfoto’s van gebouwen zijn het.

Bijna een halve eeuw lang legde het fotografenduo Bernd en Hilla Becher het industriële erfgoed van Duitsland vast – en later ook dat van Noord-Amerika en het voormalige Oostblok. In 2007 overleed Bernd, waarna zijn weduwe Hilla hun gezamenlijke oeuvre bleef herschikken en exposeren. Vorige week overleed ook zij, op 81-jarige leeftijd.

Hilla Obeser werd in 1934 geboren in Potsdam en ontmoette Bernd Becher in 1957 in Düsseldorf, waar ze beiden solliciteerden als freelance fotograaf voor het reclamebureau Troost. Het stel trouwde in 1961 en begon vanaf die tijd samen met het vastleggen van de verdwijnende industriële architectuur in het Ruhrgebied, waar de familie van Bernd had gewerkt in de mijnbouw en staalindustrie. Met hun technische camera maakten ze duizenden foto’s van de in verval geraakte kolenbunkers, koeltorens, kalkovens, graansilo’s en gashouders, om ze zo te redden van de vergetelheid. Die foto’s stelden ze vervolgens in typologische reeksen tentoon, in grids van negen, vijftien of twintig foto’s, om zo de formele overeenkomsten tussen de gebouwen te benadrukken.

Met die zakelijke, haast wetenschappelijke manier van fotograferen hadden de Bechers een enorme invloed op de generatie fotografen na hen. Bernd Becher gaf van 1976 tot 1996 les aan de Kunstakademie in Düsseldorf en leidde daar inmiddels wereldberoemde kunstenaars als Thomas Struth, Thomas Ruff, Andreas Gursky en Candida Höfer op. Hilla kreeg geen aanstelling. „Bernd was de meester”, zou ze in interviews zeggen. Maar de naam Becher-Schule, zoals de fotografiestroming inmiddels genoemd wordt, is zeker ook haar verdienste. Bernd was oorspronkelijk als schilder opgeleid, het was Hilla die de fotografische vakkundigheid en de conceptuele aanpak inbracht.

Hun doorbraak kwam in 1972 toen de Bechers werden geselecteerd voor Documenta 5 in Kassel. Daar werden hun objectieve series door de kunstwereld omarmd als conceptuele kunst. Drie jaar later kregen ze een overzicht in het Museum of Modern Art in New York, dat hun werk ook aankocht. In 1991 werden de Bechers op de Biënnale van Venetië onderscheiden met een Gouden Leeuw voor hun zo invloedrijke oeuvre.