Nieuw medicijn, geen langer leven

Veel nieuwe kankermedicijnen blijken het leven van kankerpatiënten niet te verlengen.

hand swollen by saline intravenous (iv).

Meer dan de helft van de nieuwe kankermedicijnen verlengt het leven van kankerpatiënten niet, of het is zelfs jaren na markttoelating nog niet aangetoond dat ze dat doen. Dat blijkt uit onderzoek naar de 54 kankermedicijnen die tussen begin 2008 en eind 2012 voor een bepaalde vorm van kanker in de Verenigde Staten op de markt zijn toegelaten.  

Voor bijna al die medicijnen geldt dat artsen in Nederland die ook kunnen voorschrijven. „Het lijkt erop”, concluderen de auteurs van de studie in hun maandag verschenen artikel in JAMA Internal Medicine dat er in de VS „veel kostbare, giftige medicijnen op de markt komen die de overleving niet verbeteren.”

De mate waarin een tumor krimpt

Die moderne kankermedicijnen zijn vaak in een versnelde procedure toegelaten. Als resultaat telt dan de mate waarin een tumor krimpt tijdens de behandeling. Ook wordt de tijd dat de patiënt vrij van ziekte leeft wel als maat voor de werkzaamheid genomen. Maar uiteindelijk gaat het erom of een kankerpatiënt een langer en liefst ook een dragelijker leven heeft. De nieuwste kankermedicijnen zijn vaak monoklonale antilichamen of zogeheten kinaseremmers die heel specifiek op kankercellen of moleculaire processen in kankercellen ingrijpen. Sommige van die medicijnen zijn voor meerdere vormen van kanker toegelaten.

Van de 54 medicijnen die in de vijf jaar vanaf 2008 werden toegelaten, was van 18 al aangetoond dat ze het leven verlengen. Van de overige 36 is naderhand maar van 5 aangetoond dat ze het leven verlengen. Van 18 is vast komen te staan dat ze het leven niet verlengen. En van de 13 resterende was 2,5 tot 7,5 jaar na markttoelating nog niet aangetoond of ze levens verlengen.

Sneller onder druk van de industrie

Vanaf 2008 heeft de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) een hoger percentage van de ingediende kankerbehandelingen goedgekeurd dan voor die tijd, schrijven de onderzoekers. En de FDA beslist sneller. Dat is gebeurd onder druk van de industrie, die patenttijd wil benutten. Maar ook onder druk van patiënten die hun hoop hebben gevestigd op de nieuwste medicijnen.

Als een medicijn snel wordt toegelaten vraagt of eist de FDA weliswaar aanvullend onderzoek naar de overleving. Maar al in 2009 gaf een regeringscommissie de FDA ervan langs omdat de resultaten van die zogenaamde postmarketing-onderzoeken erg traag ter beschikking kwamen. En de FDA heeft nog nooit een kankermedicijn achteraf van de markt gehaald wegens tegenvallende resultaten.