De oorlog verslaan vanuit Brabant

(31) kwam in opstand tegen het bewind van president Assad, werd gemarteld en vluchtte naar Nederland. Nu runt hij een Syrisch persbureau vanuit zijn rijtjeshuis in Oisterwijk. Door onze redacteur Floris van Straaten foto Merlin Daleman.

V anuit een bescheiden rijtjeshuis in het Brabantse Oisterwijk leidt Adib Abdulmajid, een hartelijke en gedreven Syrische Koerd, al drie jaar een persbureau. Als een van de zeer weinigen bericht hij, met twintig eigen verslaggevers in Syrië, over de bloedige burgeroorlog in zijn geboorteland en over de buurstaten.

„’s Nachts, wanneer de internetverbindingen met Syrië en de rest van de regio het beste zijn, zit ik hier de hele tijd achter de laptop”, zegt de 31-jarige hoofdredacteur in vloeiend Nederlands. Hij wijst op het interieur van zijn woonkamer waar, naast een groot televisiescherm, vooral een paar waterpijpen in het oog springen. In het gangetje piepen af en toe een paar kanaries.

In die nachtelijke uren druppelen de boodschappen, nieuwsitems en videofilmpjes van zijn correspondenten binnen, die Abdulmajid vervolgens op de website ARA News publiceert. In het Arabisch, maar vaak ook in het Engels; de site is tweetalig. Uit veiligheidsoverwegingen wissen de auteurs zelf onmiddellijk wat ze geschreven hebben van hun computers. Want journalistiek bedrijven in die contreien is levensgevaarlijk en kan in onthoofding eindigen.

Wat er aan nieuws binnenkomt, is vaak verbijsterend. Onlangs berichtte ARA News over twee jonge mannen die in de Noord-Iraakse stad Mosul door strijders van Islamitische Staat van een hoog gebouw af werden gegooid omdat ze een relatie met elkaar zouden hebben.

De website had een item over de executie door IS van tientallen sunnieten die met de Iraakse overheid zouden hebben samengewerkt. En diezelfde week berichtte ARA News over de terechtstelling door IS van drie christelijke mannen, die in februari waren opgepakt in hun dorpen in het noordoosten van Syrië.

Verslag uit IS-gebied

„We vinden nu vooral nieuws uit de gebieden onder controle van IS belangrijk”, zegt de hoofdredacteur. „We merken ook dat daarvoor de meeste interesse is. Maar in een stad als Mosul is het supermoeilijk als verslaggever te werken. We hebben in de IS-gebieden zeven mensen, die dagelijks berichten naar ons zenden. Maar als ze bijvoorbeeld bij een shariarechtbank navragen hoe het met een bepaalde zaak staat, moeten ze erg oppassen dat ze geen argwaan wekken.”

Toch vormde IS niet de aanleiding om ARA News te beginnen. De drijfveer daarvoor was de opstand tegen het bewind van president Bashar al-Assad. Zelf was Abdulmajid al tweemaal in de kerkers van Assad beland, in 2004 en 2007. Daar werd hij ook gemarteld. Als een verrassing kwam dat niet. „Wij Koerden zijn altijd onderdrukt en wisten daarom precies hoe kwaadaardig de regering van Assad was. Ik had alleen nooit gedacht dat andere groepen ook in opstand zouden komen tegen Assad.”

Toen dat toch gebeurde, zat Abdulmajid al als politiek vluchteling in Nederland. Vrienden stuurden hem vanuit Syrië berichten en videoclips. „Toen hij zijn vader als president opvolgde, wilde Bashar al-Assad van Syrië een modern land maken”, zegt Abdulmajid. „Daarom heeft hij destijds overal voor goed computeronderwijs en internetnetwerken gezorgd. Dat keerde zich na de opstand tegen hem.”

Informatie werd schaarser

Aanvankelijk verspreidde Abdulmajid de informatie die hij binnenkreeg via sociale media. Maar in 2012 besloten hij en enige Syrische vrienden het ambitieuzer aan te pakken. Te meer omdat betrouwbare informatie uit lokale bronnen steeds schaarser werd, afgezien van het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten in Groot-Brittannië – óók gerund door een Syriër die voor de oorlog al was weggevlucht.

Zo richtte Abdulmajid ARA News op (ARA is de afkorting voor Onafhankelijk Persbureau), met steun van onder meer Free Press Unlimited, een Nederlandse ngo die vrije media in ontwikkelingslanden steunt. Eerst legde hij zich toe op het noorden en noordoosten van Syrië, met name op de Koerdische gebieden. Maar inmiddels heeft ARA ook medewerkers in Aleppo, Damascus, Latakia en Homs. Zelfs in Raqqa, waar het hoofdkwartier van IS is gevestigd, zat een verslaggever – maar die is inmiddels gevlucht. Ook met Jabhat al-Nusra, Al-Qaeda’s tak in Syrië, is frequent contact. Abdulmajid is de enige ARA-man in Nederland.

Hoe hachelijk het werk van de verslaggevers is, blijkt uit het feit dat er vijf medewerkers van ARA zijn gearresteerd, terwijl er een is verdwenen. „Twee van hen waren goede vrienden van me”, zegt Abdulmajid.

De meesten van de circa dertig medewerkers (van wie twintig in Syrië) zijn geen professionele journalisten, maar vrijwilligers. Ze hebben ook ander werk, maar zien het zenden van berichten als een roeping. Meer dan bescheiden onkostenvergoedingen heeft ARA News doorgaans niet te bieden.

Het is ook voorgekomen dat Abdulmajid, die zelf bijna maandelijks naar Turkije reist, mensen ontsloeg omdat ze apert onjuiste berichten stuurden. „We proberen zo objectief mogelijk te blijven. Daarom noemen we Assad bijvoorbeeld geen ‘dictator’ maar ‘president’ en gesneuvelde Koerdische strijders geen ‘martelaren’ maar ‘slachtoffers’.” Dat wordt hun door lokale machthebbers niet in dank afgenomen, maar het verhoogt de geloofwaardigheid. Het aantal lezers stijgt – de Arabische en Engelse versie trekken bij elkaar 550.000 bezoekers per maand. Ruim 70 procent zit buiten Syrië, al zitten daar veel gevluchte Syriërs, zegt Abdulmajid.

Is het voor hemzelf niet aangrijpend, al die ellendige berichten uit zijn vaderland? In het begin wel: hij huilde toen hij hoorde over de dood van een moeder en haar vijf kinderen. „Nog steeds volg ik alles op de voet. Ik huil er alleen niet meer om.”