Alsof de kroonjuwelen aan buitenlanders worden verkocht

In Zuid-Afrika groeit het verzet tegen de fusie van ‘zijn’ biergigant SABMiller met het Belgisch-Braziliaanse AB InBev. De vakbonden vrezen dat banen worden geschrapt.

Een productielijn van SABMiller in Johannesburg. Gevreesd wordt dat AB InBev na de overname van SAB banen in Zuid-Afrika schrapt. Foto Nadine Hutton / Bloomberg

Het is alsof het hart van Zuid-Afrika is verkocht. De aanstaande fusie tussen AB InBev en SABMiller (omgerekend ruim 95 miljard euro) kost net zoveel als eenderde van de jaaropbrengst van de Zuid-Afrikaanse economie.

Dat land werd groot met South African Breweries, anno 1895. Een bier voor mijnwerkers, goudzoekers. Een bedrijf dat na de val van de apartheid uitgroeide tot de nummer twee van de wereld, actief op zes continenten. Een reus die zelf groeide door anderen op te slokken, in Oost-Europa, Zuid-Amerika, Australië en die nog maar een jaar geleden een vergeefse poging deed Heineken over te nemen.

SABMiller is sinds zijn notering aan de Londense beurs in 1999 allang geen Zuid-Afrikaans bedrijf meer, maar zo zien ze het in het thuisland niet. Nu de fusie met AB InBev (Stella Artois, Corona, Budweiser) onomkeerbaar lijkt, groeit in Zuid-Afrika het verzet, en de angst voor verlies van de kroonjuwelen. De vakbonden staan al op de barricaden. „We zullen nooit toestaan dat de Zuid-Afrikaanse kantoren van SABMiller worden gesloten en dat lokale inkomsten uit het land worden gezogen, ten koste van de gehele economie”, waarschuwde de machtige vakbondskoepel COSATU. „Dit soort fusies gaat altijd gepaard met banenverlies, ook al gebeurt het nooit meteen”, zegt de voorman van de Food and Allied Workers Union (FAWU), Katishi Masemola. „Wij zullen alle middelen inzetten om deze deal tegen te houden.”

Voorwaarden

Ook het Zuid-Afrikaanse ministerie van Financiën laat weten dat deze deal niet zonder slag of stoot zal worden goedgekeurd. Het ministerie herinnerde eraan dat de nieuwe baas zich zal moeten houden aan de voorwaarden die het ministerie stelde toen het SAB eind jaren negentig toestond naar Londen te verhuizen. SABMiller betaalt jaarlijks 16 miljard rand (iets meer dan 1 miljard euro) aan belastingen. Niet alleen geeft het bedrijf werk aan 6.400 mensen, het steunt ook een banenproject waarvan 42.000 Zuid-Afrikanen profiteren.

Terwijl Zuid-Afrikaanse bedrijven in de afgelopen jaren doorgroeiden tot wereldwijde spelers, trekt de Zuid-Afrikaanse politiek zich steeds meer terug achter nationale sentimenten. Analist Chris Hart van de Standard Bank wijst op de wet die (internationale) beveiligingsbedrijven die in Zuid-Afrika opereren voorschrijft om 51 procent van de aandelen in lokale handen te laten.

Irritaties

„Er is bij lokale en internationale investeerders groeiende onzekerheid over eigendomsrechten. Dat leidt tot irritaties. Regelgeving moet natuurlijk beschermen tegen monopolievorming en dergelijke. Maar in Zuid-Afrika is regelgeving onderdeel geworden van het zakendoen”, aldus Hart.

Als het Zuid-Afrikaanse verzet door de onderhandelaars van SABMiller en InBev niet gebroken kan worden, is er nog altijd de optie dat het Zuid-Afrikaanse deel van SAB niet fuseert, maar wordt afgestoten. Hart: „Dan zou de grotere groep een concurrent kunnen worden van de Zuid-Afrikaanse SAB. Daarmee zou Zuid-Afrika nog meer verliezen. SAB kan alleen maar groeien door overnames in het buitenland. Er zit geen groei meer in de Zuid-Afrikaanse markt.”