Vluchtelingencrisis leidt tot groeiende nervositeit in Europa

Aanslag in Keulen, bedreigingen en winst van rechts-populisten zetten centrumpolitici onder grote druk.

De plek waar burgemeesterskandidate Henriette Reker zaterdag werd neergeschoten.   Foto Federico Gambarini / AFP / DPA / 

Een aanslag op de burgemeesterskandidaat in Keulen, een rechts-populistische winnaar in Zwitserland en onvrede over een ruil met Turkije: hulp om vluchtelingen te weren in ruil voor hernieuwde onderhandelingen over toetreding tot de EU. Dit weekend leidde de vluchtelingencrisis tot groeiende nervositeit van Europese centrumpolitici.

In Nederland leidden de protesten over het beleid tot voorzorgsmaatregelen om politici te beveiligen. Tweede-Kamerleden die het woord voeren over het asielbeleid, moeten aan de Haagse beveiligingsdienst melden waar zij op werkbezoek gaan. Op basis van informatie over de te verwachten dreiging worden beveiligers ingezet.

Deze werkwijze wordt niet aangepast na de aanslag in Keulen, zegt een woordvoerder van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), die de dreigingsinschatting maakt. De Nationale Politie wil niet zeggen of de aanslag in Keulen consequenties heeft voor de beveiliging van politici. „Maar dat wij alert zijn, moge duidelijk zijn.”

Bij Nederlandse politici groeit begrip voor harde maatregelen in andere Europese landen om migranten te weren, zoals voor het Hongaarse hek langs de zuidgrens. Maar ze tonen geen begrip voor pleidooien om de Turkse toetreding tot de EU te versnellen. Daarop zinspeelde de Duitse bondskanselier Angela Merkel dit weekend, op bezoek in Ankara.

Intussen lopen tienduizenden migranten vast op de Balkan omdat de landen de grenzen sluiten. Slovenië weigerde gisteren om, zoals Kroatië gevraagd had, 5.000 vluchtelingen te laten doorreizen. Als verklaring verwees de Sloveense regering naar Oostenrijk, dat maar bereid zou zijn 1.500 mensen door te laten. De Sloveense staatssecretaris Bostan Sefic:

„Wij kunnen geen oneindige hoeveelheden migranten accepteren als we weten dat ze hun reis niet kunnen vervolgen.”

Zo worden niet alleen de buitengrenzen, maar ook de binnengrenzen van de EU, dertig jaar na het verdrag van Schengen, weer langzaamaan opgetrokken. CDA-leider Sybrand Buma sprak daar gisteren in het televisieprogramma Buitenhof zijn begrip voor uit. Hij noemde het Hongaarse hek „moreel aanvaardbaar”. De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft eerder internationaal veel kritiek gekregen voor zijn Alleingang in het sluiten van de grens, maar Buma heeft begrip. „Ik kijk er niet jaloers naar, maar ook niet zo kritisch als sommige mensen”, zei Buma. Feller was hij op Angela Merkel, die met enig enthousiasme reageerde op nieuwe onderhandelingen voor het toetreden van Turkije tot de Europese Unie. Buma noemde de deal voor verdere onderhandelingen over toetreden en het versoepelen van de visumplicht voor Turken in de EU als dank voor Turkse pogingen de vluchtelingenstroom in te dammen „een hele rare ruil”. Buma ontpopte zich vorige week, in een één-op-één-debat met Geert Wilders in de Tweede Kamer, tot de leider van de oppositie, niet alleen tegen de coalitiepartijen die alle compromissen verschillend uitleggen, maar ook vooral tegen het verbale geweld van Wilders.

Eurocommissaris Frans Timmermans (PvdA) verdedigde de Turkse deal gisteren op zijn Facebook-pagina:

„Leiders moeten thuis durven vertellen dat we het ieder voor zich niet opgelost krijgen. Nationale schuttersputjes helpen niet. Schuilen tot het overgaat is geprobeerd en mislukt. Niks doen omdat er naast vluchtelingen ook economische migranten proberen aanspraak op asiel te maken, is een slap excuus. Migranten moeten terug, vluchtelingen geholpen, en beide zaken vragen om snelle en duidelijke actie.”