Column

‘Luchtvaart verdient nog geen 3 euro per passagier’

Europese luchtvaartmaatschappijen verdienen nog geen drie euro per passagier. Dat zei Hanjo Redel, voorzitter van de ondernemingsraad van KLM, in NRC.

De aanleiding

De ondernemingsraad van KLM heeft twee weken geleden een petitie aangeboden aan de Kamercommissie Infrastructuur en Milieu. De leden maken zich zorgen over de hoeveel regelgeving voor de luchtvaart vanuit Nederland en Europa, de ongelijke concurrentie vanuit de Golfstaten en de kosten die luchtvaart in Nederland met zich meebrengt. Hanjo Redel, voorzitter van de ondernemingsraad van KLM, zei daarover in NRC Handelsblad: „Per passagier wordt nog minder dan 3 euro verdiend!”

Waar is het op gebaseerd?

‘Geen zand maar olie in de banenmotor voor Nederland!’ Zo heet de petitie van de ondernemingsraad van KLM. Daarin staat dat winstmarges van Europese luchtvaartmaatschappijen mager zijn. „In Europa was de nettowinst na belastingen van luchtvaartmaatschappijen in 2014 gemiddeld slechts 1,6 procent. Per passagier werd nog geen 3 euro verdiend.”

En, klopt het?

De wereldwijde luchtvaart maakte vorig jaar 16,4 miljard dollar winst na aftrek van belastingen, blijkt uit cijfers van de IATA, de internationale brancheorganisatie van luchtvaartmaatschappijen. Die berekent ook de gemiddelde winst per passagier: 4,94 dollar.

Voor Europese maatschappijen bedroeg de winst 3,3 miljard dollar. Zij verdienden gemiddeld 3,82 dollar per passagier. Dat komt – volgens de wisselkoersen van medio vorig jaar – neer op 2,80 euro.

Dat is meer dan in 2013, toen Europese maatschappijen gemiddeld 1,21 dollar per passagier verdienden. En de stijging zet door, voorspelde de IATA in juni. De organisatie verwacht dat Europese maatschappijen dit jaar 6,30 dollar per passagier zullen verdienen – 5,52 euro.

Vraag is wat de waarde is van de winst per passagier. „Luchtvaartmaatschappijen hebben relatief lage winsten. Als je dat terugbrengt naar een paar euro per passagier, klinkt dat lekker weinig. Daar kun je politiek wel iets mee”, zegt luchtvaartdeskundige Hans Heerkens (Universiteit Twente). „Voor je beleid zou je meer hebben aan de opbrengst per passagierskilometer. Dan kun je zien of je kosten in lijn zijn met de opbrengsten.”

De maatschappijen KLM, Transavia en TUI willen desgevraagd geen gegevens delen over hun gemiddelde winst per passagier. De kosten en opbrengsten verschillen per vlucht. Dat heeft onder meer te maken met plaats, afstand en bezetting, zegt luchtvaarteconoom Eric Pels (VU).

De ‘jonge’ aanbieders van vluchten maken meestal meer winst dan de oudere maatschappijen. Heerkens: „Nieuwe bedrijven hebben jonge, relatief goedkope mensen in dienst, hebben strategieën aangepast op deze tijd en hebben weinig dood hout, zoals tien verschillende informatiesystemen.”

De cijfers van IATA laten zien dat Europese maatschappijen minder winst maken dan aanbieders in Noord-Amerika en het Midden-Oosten. Dat komt mede door de regels en kosten voor lawaai en uitstoot, en de concurrentie op de korte vluchten. De economische situatie in Zuid-Europa helpt ook niet.

De verwachte groei van de winst voor Europese maatschappijen heeft volgens een woordvoerder van IATA onder meer te maken met de lagere olieprijs, waardoor ze minder kosten maken. Daarbij hebben maatschappijen als KLM een hogere marge per passagier deels in eigen hand, denkt Heerkens, door zelf efficiënter te gaan werken.

Conclusie

Redel, voorzitter van de ondernemingsraad van KLM, zei dat luchtvaartmaatschappijen nog geen 3 euro per passagier verdienen. Hij doelde op de situatie in 2014, toen Europese aanbieders omgerekend zo’n 2,80 euro per reiziger verdienden. We beoordelen de stelling als waar, al verwacht de IATA dat de gemiddelde winst per passagier in Europa dit jaar bijna zal verdubbelen.