Kwart miljard is mooie opsteker voor Erasmus MC

Het ministerie moet het Rotterdamse academische ziekenhuis compenseren voor gewijzigd beleid.

Tijdens de verbouwing van het Erasmus MC veranderde de regelgeving over hoe zo'n verbouwing betaald moet worden. Foto Arie Kieviet

Het had nooit toegezegd mogen worden, het was onrechtmatig, het werd niet aan de Kamer gemeld en het levert nu een strop op van een kwart miljard euro.

Het is geen pretje waar minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) politiek verantwoordelijk voor is in de rel rond de nieuwbouw van het Erasmus MC. Vrijdagavond stuurde zij een brief aan de Tweede Kamer waarin gemeld werd dat het universitair medisch centrum van Rotterdam recht heeft op 245 miljoen euro.

Dat is het schadebedrag dat een onafhankelijk expert heeft berekend en waaraan zowel ziekenhuis als ministerie zich op voorhand committeerde. Dit was nodig om een geschil over financiële steun van het rijk voor het Erasmus MC te beslechten.

De kwestie klinkt ingewikkeld, maar is eigenlijk vrij overzichtelijk. Het Erasmus MC is het grootste ziekenhuis van Nederland (1,3 miljard omzet, 9.200 arbeidsplaatsen). De jaarlijkse inkomsten zijn vergelijkbaar met de totale omzet van de Hema en dan de helft van de V&D er nog bij.

Erasmus MC was tot voor kort het enige universitaire ziekenhuis dat nog niet met nieuwbouw gemoderniseerd was. Nieuwbouw duurt lang, heel lang. Veel langer dan alle hervormingen en beleidswijzigingen in de zorg duren.

Al in de jaren negentig

Medio jaren negentig waren de eerste bouwplannen er al in Rotterdam. Er werd besloten nieuwbouw stap voor stap te plegen op de plek van de oudbouw. Zo hebben ze dat ooit ook mooi in Groningen gedaan, maar zo’n project duurt daardoor wel langer.

Tot 2008 werd de bouw van ziekenhuizen door het rijk betaald. Tegenwoordig moeten zorginstellingen dat betalen uit hun inkomsten van medische behandelingen. Net als een bedrijf. Van de opbrengst van ieder gebroken been moet ruwweg 7 procent gebruikt worden voor huisvesting. Wat betekent dat voor een ziekenhuis dat tijdens al deze veranderingen aan het bouwen is?

Daarom was er maatwerk nodig voor het Erasmus MC. Schippers’ voorganger Klink (CDA) zegde onder meer een bedrag van 100 miljoen toe, overigens zonder de Kamer hierover te informeren. Sterker, de Nederlandse Zorgautoriteit die hier formeel over gaat en zelfstandig is, werd vanuit het departement welhaast verordonneerd dit te doen. VWS bemoeide zich tegen de afspraken in met een individueel dossier. Dat klemt temeer omdat de Tweede Kamer hiervan niet op de hoogte was.

De commissie-Borstlap, die de misstanden bij de toezichthouder in de zorg onderzocht, concludeerde vorig jaar bij een zaak rond het Rotterdamse oogziekenhuis dat het ministerie „de schijn van ongerechtvaardigde inmenging” had gewekt. Het departement opereerde op paden „die schuren” langs de wet.

Schippers besloot vorig jaar de toezeggingen van Klink in te trekken omdat zij vreesde dat dit ongeoorloofde staatssteun was.

Snel betalen

De deskundige heeft die vrees niet, blijkt nu. Alle ziekenhuizen konden in het verleden met rijkssteun bouwen. Het gaat erom dat Rotterdam geen voordeel heeft. Hier gaat het om compensatie voor beleidswijzigingen. Voor Erasmus, een van de best gekapitaliseerde ziekenhuizen van Nederland, is het een aardige opsteker. Dit bedrag overtreft de verwachtingen.

Schippers moet nu snel betalen. De expert komt uit op een schadevergoeding van 236 miljoen per eind 2014. En dat groeit jaarlijks met 4,23 procent – oftewel 10 miljoen per jaar.

Zelfs voor een minister die de ene na de andere financiële meevaller op haar departement incasseert is dat een forse tegenvaller. Ze kondigt aan bij de Najaarsnota (dus in december) duidelijk te maken hoe ze dat gaat betalen. Dan is de rekening alweer 2 miljoen gestegen.