Column

EU ontdekt nu pas dat Syrië om de hoek ligt

Carolien Roelants

Vorige week werd ik gedreven door woede over de borstvergrotingen voor vluchtelingen van VVD-leider Zijlstra. Maar je kunt niet altijd maar kwaad blijven, ook al is woede een prima brandstof. Vandaag een opbouwend verhaal over Syrië.

Ik sprak Zedoun al-Zoubi, die zelf al in 2013 is gevlucht uit Syrië na twee termijnen in Bashar al-Assads gevangenis, maar nu probeert de Syriërs die er nog zijn, thuis te houden. De Syriërs die in de Islamitische Staat wonen, blijven wel, zei hij. Dat is het veiligste gebied, het is minder corrupt dan elders en er zijn scholen, artsen en werk. Er zijn zelfs 500.000 ontheemden heen getrokken. Ja, zei Zoubi, het echte gevaar van de IS zijn niet die onthoofdingen, zoals iedereen denkt, maar het feit dat de zelfbenoemde kalief zich wortelt in het gebied dat hij beheerst. „Mensen die ik spreek zeggen: ‘We houden niet van hem maar we zijn veilig.’”

De meeste vluchtelingen komen uit regeringsgebied. Ze vluchten omdat ze niet in Assads leger willen, wegens de onveiligheid en omdat er geen gezondheidszorg, onderwijs en werk meer zijn. Daarom levert Zoubi kliniekjes; hij leidt een organisatie (Union of Syrian Medical Relief Organizations) met 600 werknemers en een budget van 20 miljoen dollar die eerstelijns gezondheidszorg verschaft in Syrië waar die door de oorlog is verdwenen. Zijn broer bouwt scholen in oppositiegebied in het zuiden van Syrië. Voor 25.000 dollar per jaar kunnen 300 Syrische kinderen worden opgeleid. Zoubi woont nu in Berlijn, maar reist drie weken per maand door de regio en door Syrië.

Europa, zei hij, heeft altijd gedacht dat Syrië vér, vér weg was. Nu komen de politici verschrikt tot het inzicht dat Damascus om de hoek ligt. Die politici gaan in de vluchtelingencrisis precies verkeerd om te werk; hun prioriteit ligt allereerst bij Europa zelf, vervolgens bij Turkije en dan pas bij Syrië. Dat is vreemd, want je kunt de vluchtelingenstroom nooit stuiten als je de oorlog niet beëindigt. Let op: de belangrijkste spelers zijn niet degenen die het hardst worden getroffen. Amerika of Rusland, Saoedi-Arabië of Iran zijn niet de landen waar de vluchtelingen- en verwante crises nu toeslaan. Die hebben niet zoveel haast.

Jullie, zei hij, jullie in Europa moeten de internationale wil creëren om een einde aan de oorlog te maken, want jullie lijden en jullie gaan nog veel meer lijden. Jullie moeten bemiddelen. De grote buitenlandse spelers tot overeenstemming brengen over de vraag hoe de oorlog te stoppen. Als die geen wapens en geld meer geven, bloedt de strijd uiteindelijk dood.

Maar voor u denkt dat hier een feitenvrije optimist aan het woord is: nee, Zoubi is bang dat het allemaal nog heel lang gaat duren: „Er zijn veel wapens en een verwoest land. Maar we moeten een begin maken.”

„Ik heb dit ook tegen jullie ministerie gezegd: werk aan een oplossing voor Syrië en help ons scholen bouwen. Als je alleen levensmiddelen stuurt, voed je de oorlog.”