Eeuwenoud epos krijgt er een lawaaiige bosscène bij

Op een kleitablet zijn twintig nieuwe regels ontdekt van het epos van Gilgamesj, over een moord in het cederwoud.

De nieuwe tekst van het Gilgamesjepos staat op een tweezijdig beschreven kleitablet. Het masker stelt Humbaba voor. Foto F. Al-Rawi en Musée du Louvre

Aan het oudste verhaal ter wereld, het epos van Gilgamesj, 4.500 jaar oud, zijn een twintigtal dichtregels toegevoegd. Ze zijn gevonden op een kleitablet met spijkerschrift. Het epos was millennia lang populair in de oude landbouwbeschavingen in het Midden-Oosten. De herontdekking van het epos was een van de grote archeologische vondsten van de negentiende eeuw.

De nieuwe dichtregels zijn ontdekt nadat in 2011 het Suleimaniayah Museum in Iraaks Koerdistan voor 800 dollar een duizenden jaar oude kleitablet kocht, met onbekende herkomst. De tablet is waarschijnlijk afkomstig uit een illegale opgraving. De schattingen van de ouderdom van de tablet lopen uiteen tussen 2.000 en 500 v. Chr.

Het hele epos zoals we dat al kenden is ongeveer 3.000 regels lang. De toevoegingen werden door Farouk Al-Rawi en Andrew George van de University of London vorig jaar al beschreven in het Journal of Cuneiform Studies, maar ze zijn pas breder bekend geraakt toen de website Livescience er begin deze maand over schreef.

De helft van de epos-uitbreiding is een uitvoeriger beschrijving van een cederwoud. De held Gilgamesj en zijn wilde vriend Enkidu gaan naar dat woud om roem te verwerven en om de bewaker Humbaba te vermoorden, na een opdracht door de god Shamas. De andere nieuwe regels zijn zwaar beschadigd en moeilijk te lezen, maar ze gaan over de verheugde reactie van Humbaba als hij merkt dat hij gasten krijgt. Misschien komt daar wel zijn oude vriend Enkidu!

Het woud wordt in de nieuwe regels beschreven als een grote jungle (zie kader). De nieuwe strofe eindigt met de beschrijving van een koninklijk hof door: Humbaba zit als een heerser in zijn paleis van bomen, met eigen hofmuziek, gemaakt door wilde dieren.

In de paar andere nieuwe, helaas fragmentarische regels wordt verder duidelijk dat Enkidu een oude vriend is van de bewaker van het woud, het monster Humbaba. Die oude vriendschap werd al vermoed op grond van andere passages van het epos.

Als Humbaba geluiden in zijn bos hoort lijkt hij verheugd dat Enkidu weer terugkeert. Die vreugde maakt de moord door Gilgamesj op Humbaba, geslaagd met hulp van Enkidu, des te bitterder. Dit is echt diep verraad door Enkidu.