Zwitserse populisten winnen parlementsverkiezingen

De anti-immigratiepartij krijgt de meeste zetels in het Zwitserse parlement in 100 jaar.

De partijleiders van de grootste Zwitserse partijen analyseren de verkiezingsuitslag op televisie. Van links naar rechts: Toni Brunner (SVP, extreemrechts), Philipp Mueller (FDP, liberalen), de twee televisiepresentatoren Romaine Morard en Jonas Projer, Christophe Darbellay (CVP, centrumpartij) en Christian Levrat (SP, socialisten). Foto Alessandro Della Valle/EPA

De Zwitserse Volkspartij (SVP) heeft een historische overwinning geboekt bij de parlementsverkiezingen. Volgens prognoses van de Zwitserse media krijgt de rechts-populistische partij 65 van de 200 zetels in de volksvertegenwoordiging, het grootste aantal voor een Zwitserse politieke partij in minstens 100 jaar.

De SVP, die al de grootste partij was, kreeg volgens Reuters 28 procent van de stemmen, wat leidt tot een zetelwinst van 11. De overwinning ligt volgens Reuters in de lijn der verwachtingen. De partij voert al jaren campagne met een streng anti-immigratiebeleid, een onderwerp dat tijdens deze verkiezingen centraal stond vanwege de vluchtelingencrisis.

De afgelopen weken voerde de SVP campagne met de slogan “Blijf vrij!”, waarmee het ageerde tegen recente hervormingen van de Zwitserse regering om met de vluchtelingencrisis om te kunnen gaan. Ook speelde de slogan in op de angst onder de Zwitserse bevolking over het mogelijk naderende Zwitserse lidmaatschap van de EU.

Mogelijk centrum-rechtse coalitie, maar geen garantie voor beleid

Op dit moment zijn in vijftien van de 26 districten in Zwitserland de stemmen geteld. De opkomst bedraagt 48 procent. Naast winst voor de SVP viel er ook wat te vieren voor de centrumrechtse Liberale Partij (FDP), die zouden stijgen van 30 naar 33 zetels. Een rechtse coalitie lijkt daardoor tot de mogelijkheden te behoren. De tweede partij van het land, de socialistische SP, zou twee zetels verliezen waardoor het uitkomt op een totaal van 46.

Toch is het behalen van het grootste aantal zetels geen garantie dat de rechtse conservatieven het nu ook voor het zeggen krijgen in Zwitserland. Bij eerdere verkiezingen schreef buitenlandredacteur Marc Leijendekker over het Zwitserse politieke systeem:

“De Zwitserse politiek is minder dan elders verdeeld in regering en oppositie: de vier grootste partijen zijn alle vertegenwoordigd in de regering. Dit is de gekoesterde Konkordanz; nog meer dan Nederland is Zwitserland een consensusdemocratie. De SVP heeft nooit voldoende politieke macht verzameld om de harde maatregelen die zij voorstaat tot regeringsbeleid te maken. Dat probeert zij langs de weg van de referenda, maar bij de uitvoering daarvan weten andere partijen veel hindernissen op te werpen.”

Quotumregeling

Vorig jaar stemde de meerderheid van de Zwitsers verrassend voor het initiatief van de SVP om met een quotumregeling een einde te maken aan wat zij de ‘massa-immigratie’ uit Europese landen noemen. Zo’n quotum is echter in strijd met het vrije verkeer van werknemers dat geldt binnen de Europese Unie, waaraan ook Zwitserland - geen EU-lid - zich heeft gecommitteerd.

In augustus verzamelden tegenstanders van dit initiatief meer dan 100.000 handtekeningen, waardoor er zeer waarschijnlijk een nieuw referendum over dit onderwerp gehouden zal worden. Dat komt zowel de regering als het bedrijfsleven, dat Brusselse sancties vreest en om goedkope arbeidskrachten zit te springen, goed uit.