Stoere records in de zakenwereld, maar kijk uit voor de tranen

Bier, computers en energie: de zakenwereld is in de ban van miljardenovernames. Maar die zijn vaak een indicator voor overspannen verwachtingen.

Het is 12 oktober 1988. De grootste overname ooit, een bod van private-equityfinancier KKR van meer dan 20 miljard dollar op voedings- en sigarettenbedrijf RJR Nabisco, belandt op het bureau van een topfinancier van de Amerikaanse bank Bankers Trust. Ogenblikkelijk vraagt hij zich af: is er op de hele wereld wel genoeg geld beschikbaar om deze overname te financieren?

Land voor land, bank voor bank, gaat het team van Bankers Trust iedereen af, staat in het boek over de strijd om RJR getiteld Barbarians at the gate. Welk kredietbeleid voeren die banken? Tot welk bedrag zouden zij meedoen? Hoe zouden zij reageren op een overname door een private-equityfinancier die RJR Nabisco wil opzadelen met miljardenschulden?

Conclusie: er is voor deze transacties 16 miljard dollar beschikbaar, ongeveer driekwart van het totale geldaanbod ter wereld voor zulke overnames. De rest van de het overnamebedrag moet maar worden gefinancierd met aandelenkapitaal.

Over de overname van RJR Nabisco is zelfs een film gemaakt:

Na RJR Nabisco zou de financiële wereld niet meer hetzelfde zijn. De overname betekende de doorbraak op wereldschaal van private-equityfinanciers. En van zakenbanken die overnames kwamen aandragen en daar vet geld voor kregen. En hoe groter de overnames, hoe meer geld bedrijven moeten lenen. Van banken én van beleggers in obligaties.

De vraag van toen is passé. Voor overnames is geld in overvloed. Dat was deze week overduidelijk met twee van de grootste internationale overnames in heel verschillende bedrijfstakken. Het bod van bierconcern AB Inbev op SAB Miller komt in de toptien grootste ooit, dat van pc-fabrikant Dell op EMC data-opslagsystemen net niet.

Grote overnames sinds RJR Nabisco:

Voor een paar kwartjes meer

Als er al een probleem ontstaat voorafgaand aan overnames van dit kaliber, is het de instemming van de aandeelhouders. Van aandeelhouders die nog een paar extra kwartjes per aandeel uit een overnamebod proberen te wringen, zoals de afgelopen weken telkens weer gebeurde bij SAB Miller. De zakenwereld is terechtgekomen in een fase van koortsachtige overnames, zie ook het bod van energieconcern Shell op het Britse gasbedrijf BG (nummer 10 in de top-10).

Wat is er veranderd sinds RJR Nabisco dat geld geen probleem meer is?

1. Een vermenigvuldiging van rijkdom dankzij kolossale koerswinsten op aandelen- én obligatiebeleggingen. Na 1988 is er twee keer een beurskrach geweest: na de internetluchtbel (2001-2002) en in de kredietcrisis (2008-2009). Maar de koersen hebben zich telkens hersteld en stegen naar nieuwe records.

2. Het vermogen van de professionele beleggers is extra gegroeid doordat de massa van westerse werknemers onstuimig voor zijn pensioen spaart. Verplicht, zoals in Nederland. Of met meer eigen keuze, zoals Amerikanen die massaal geld steken in beleggingsfondsen. Al die kapitalen moeten belegd worden.

3. Mede dankzij deze twee trends is er een breed scala van geldschieters ontstaan. Banken lenen geld. Rijke staatsinvesteringsfondsen uit het Midden-Oosten, Noorwegen en Singapore kopen obligaties. Verzekeraars en pensioenfondsen hebben geld. Beleggingsfondsen van divers allooi hebben geld. En allemaal moeten zij meer rendement maken dan de ultralage rente die staatsleningen opleveren. Vandaar dat obligaties van opkopers als Dell en AB InBev die meer rendement bieden (en meer risico) straks zeker in trek zullen zijn. Sterker nog: de verwachting is dat het record van de verkoop van bedrijfsobligaties, dat nu op naam staat van telefoonbedrijf Verizon (49 miljard dollar), door AB InBev overtroffen zal worden.

Tranen

Grote overnames klinken stoer. Gemakkelijke financiering bevestigt het beeld van succes. Maar kijk naar het lijstje met de grootste overnames allertijden en je ziet: nogal wat van deze transacties liepen vooruit op een neergang van de beursgraadmeters en economische teruggang. Hoe komt dat?

Overnames zijn een kenmerkend fenomeen van optimisme, groei, gemakkelijke financiering en zelfoverschatting van managers. Kijk naar de concentratie van overnames vóórdat de internethausse als een zeepbel knapte, zoals telefoonbedrijf Mannesmann en uitgeversconcern Time Warner. En kijk naar 2007, het jaar vóór de kredietcrisis, met de overname van ABN Amro. Achteraf was dat het laatste hoera van de ongebreidelde bankenexpansie.

Grote overnames zijn een indicator van overspannen verwachtingen. Sommige bedrijven kunnen het bolwerken, maar niet iedereen. Elke overnamehausse eindigt in tranen, alleen niemand weet wanneer.