Onzedelijkheid en moed op donker ijs

Een van de leukste berichten van de laatste weken was het opduiken van een zorgelijk rapport over wangedrag van wetenschappers op de zuidpool. En niet het laatste jaren berucht geworden wetenschappelijk wangedrag, zoals zelf verzinnen van pinguïngedrag of het overschrijven van oude ijsrapporten. Nee, het gaat hier over klassiek wangedrag. Veel drinken, onzedelijkheid en zelfs het zelf brouwen van bier in een biologisch laboratorium. Vooral in de duistere maandenlange winternacht schijnt de discipline ernstig te verzwakken, daar op de pool.

Natuurlijk zijn potloodventerijen en gevechten sterk af te keuren. Maar het zijn leuke berichten omdat wetenschappers toch weer echt mensen blijken. Terwijl daar aan de pool echt wel echte wetenschap wordt bedreven.

Soms zijn wetenschappers helden. En op de pool is de lijn tussen leven en dood dunner dan in een veilig lab in de Hollandse polder. Het recente verschrikkelijke verhaal van de Nederlandse poolonderzoekers Marc Cornelissen en Philip de Roo ligt nog vers in het geheugen. In april kwamen zij om bij een expeditie op smeltend ijs in Canada.

Verderop in deze bijlage wordt niet gesproken over drank of wangedrag op de pool, maar wel over gevaren en over originaliteit. Wie het stuk van Nienke Beintema leest over het ijsjaar van de Noorse emeritus hoogleraar Yngve Kristoffersen (73) en de Noorse poolreiziger Audun Tholfsen (43) denkt: waarom heeft niemand dat eerder bedacht? Een hovercraft! Ideaal op het ijs. Wie op internet zoekt ontdekt dat ook militairen die oplossing al lang hebben bedacht: er is een filmpje van , maar normaal is het toch nooit geworden. Mooi is het om te lezen hoe de bescheiden Kristoffersen in diepe bewondering spreekt over zijn voorganger Fridtjof Nansen, die met sledes over de pool trok. „Vergeleken met hun avontuur stelt dat van ons niets voor. Ik had een laptop met e-mail op mijn bureau.”

Ook dit is wetenschap: de moed om een jaar met het ijs mee te drijven en de inspiratie te putten uit die ongewone omgeving. Kristoffersen: „Als je daar buiten bent in de tijd van totale duisternis, onder een heldere sterrenhemel, en de volle maan schijnt op dat ijslandschap. It chills you to your bones.”