Joustra: Russen trokken zelf als eerste conclusie over raketkop

De conclusie dat rampvlucht MH17 is neergehaald met een raketkop van het type 9N314M, afgevuurd vanaf een Boekinstallatie, werd tijdens het onderzoek naar de toedracht van de crash voor het eerst getrokken door Russische experts. Dat verklaart voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag tegenover NRC Handelsblad. Later betwistten de Russen de uitkomst van het onderzoek; het zou volgens Rusland juist onmogelijk zijn dat deze raketkop is gebruikt.

Joustra heeft de „indruk” dat Russische leden van zijn internationale onderzoeksteam tijdens het onderzoek zijn teruggefloten door bestuurders uit Moskou. „We hebben een tijd heel constructief met de Russische experts samengewerkt. In mei is er ineens een omslagpunt gekomen. Ik ga ervan uit dat toen andere mensen meekeken.”

De Russische experts kwamen eigener beweging met hun conclusie dat de betreffende raketkop moet zijn gebruikt bij het neerhalen van de Boeing van Malaysia Airlines op 17 juli 2014. „Wij waren in die periode nog niet zo ver. Zij waren een stapje verder. Ze hebben er een keurige presentatie over gegeven.” Bij een volgende vergadering kwamen een Russische expert ineens op zijn standpunt terug. „ Dat was een vrij verrassend momentje in de vergadering.”

Sinds de ramp met vlucht MH17 bespreken Nederlandse luchtvaartmaatschappijen hun vliegroutes stelselmatig met de Nationaal coördinator terrorismebestrijding en veiligheid (NCTV), zegt René de Groot, als chief operating officer in het KLM-bestuur verantwoordelijk voor de vliegoperaties, in een gesprek met deze krant.

In dit zogeheten ‘directeurenoverleg’ wisselen de instanties elke zes weken informatie uit over onder meer de aanwezigheid van wapens in de conflictgebieden waarover ze vliegen.

De bijeenkomsten vinden afwisselend plaats bij NCTV en het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Wegens de gevoeligheid van de informatie melden de notulen alleen „dát bepaalde onderwerpen zijn besproken, maar niet wat erover is gezegd”, zegt Ben Swagerman, hoofd van de interne veiligheidsdienst van de luchtvaartmaatschappij. Naast KLM, het ministerie en de terreurcoördinator zijn ook Arke, Corendon en pilotenvakbond VNV bij het overleg.

KLM zegt te hebben geweten dat in de maanden voor de ramp zestien toestellen werden beschoten. „Met de wetenschap van nu had ik daar niet willen vliegen”, zegt De Groot.