‘Nog maar’ 795 miljoen hongerigen te gaan

De honger in de wereld is met de helft teruggedrongen. We kennen het recept: politieke stabiliteit. Maar het gebrek daaraan maakt het uitroeien van honger erg lastig.

In het zuiden van Mogadishu, Somalië wachten mensen op  de uitgifte van voedsel. Foto Mohamed Sheikh Nor/AP

Honger is een goednieuwsverhaal. Natuurlijk, er zijn nog bijna 800 miljoen hongerigen op de wereld. Maar dat zijn er 216 miljoen minder dan in 1990. Grote, acute hongersnoden met meer dan een miljoen doden waren in de twintigste eeuw gebruikelijk, schrijft Afrika-expert Alex de Waal in een essay bij de deze week verschenen jaarlijkse Global Hunger Index, maar lijken nu niet meer voor te komen.

Het eerste millenniumdoel, het halveren van het percentage hongerenden op aarde, werd bijna gehaald. Het vervolgdoel dat de Verenigde Naties zich vorige maand stelden – het uitbannen van honger en het regelen van voedselzekerheid voor iedere aardbewoner in 2030 – is volgens de organisatie nu binnen bereik. Vandaag, op Wereldvoedseldag, vragen de VN aandacht voor wat ze de Zero Hunger Challenge hebben gedoopt.

We weten inmiddels hoe het moet, honger uitbannen. De wereld produceert genoeg voedsel voor iedereen. Dat mensen tot dat voedsel geen toegang hebben, komt doordat ze geen geld hebben om het te kopen of doordat ze niet kunnen zaaien omdat het oorlog is. Honger voorkom je dus door te zorgen voor politieke stabiliteit. Daarnaast moet er economische groei zijn en moet een overheid er bovenal voor zorgen dat die vooral de armen ten goede komt. Ongelijkheid moet worden bestreden, want scheve machtsverhoudingen (tussen arm en rijk, tussen man en vrouw) blijken tot een scheve verdeling van voedsel te leiden. Extra aandacht moet er zijn voor kleinschalige landbouw.

72 landen hebben op die manier het afgelopen decennium honger teruggedrongen, al is het dan procentueel. Maar de winst is wankel. Gisteren waarschuwden de VN voor de droogte in het zuiden van Afrika, die 13,5 miljoen mensen in onder meer Namibië, Malawi, Mozambique en Zimbabwe kan treffen.

Ondertussen zou de honger elimineren bij juist die laatste 795 miljoen mensen weleens het allermoeilijkst kunnen zijn. Zij bevinden zich merendeels in de Sahellanden, in de hoorn van Afrika en in mindere mate Zuid-Azië, in landen die slachtoffer zijn van wat de VN een slepende crisis noemen: de rampzalige opeenstapeling van armoede plus steeds weer oplaaiend conflict en periodieke natuurrampen. Denk: Boko Haram plus droogte.

Daarnaast gaat het eigenlijk om meer mensen dan die 795 miljoen. In de hongerkaart draait het alleen om de allerhongerigsten. De twee miljard mensen die net boven de gehanteerde ondergrens van 1.800 calorieën zweven, blijven buiten beeld. Eveneens onzichtbaar in kaarten en indexen is de ellende in landen die zodanig in conflict en chaos verkeren dat ze geen gegevens bijhouden of aanleveren, zoals dit jaar onder meer gold voor Syrië, Zuid-Soedan, Somalië, Congo en Burundi.

* Klik of tab op de bollen voor meer informatie

Disclaimer: in deze kaart zijn gegevens verwerkt uit twee recente honger-rapporten.  De jaarlijkse hongerkaart van de FAO, de VN-voedsel en landbouworganisatie FAO, meet het percentage chronisch ondervoeden op basis van de productie en verkrijgbaarheid van voedsel en over de fysieke conditie van de bevolking. De Global Hunger Index van het International Food Policy Research Institute rangschikt landen naar het percentage ondervoeden, te lichte kinderen onder de vijf en de sterfte van kleine kinderen.​