De Wallen níét schoonvegen, dat is angstaanjagend

Amsterdam wil nog altijd minder bordelen op de Wallen, al zal dat in een ‘lagere versnelling’ gaan.

Prostituees in een peeskamer op de Wallen. De gemeente wil nog altijd minder bordelen, maar de raad is kritisch. Foto: Maurice Boyer / NRC

Geen ei waar burgemeester Van der Laan van Amsterdam (PvdA) zo lang op broedt als het Wallenbeleid. Hij zoekt al jaren naar partners voor zijn ‘investeringsvehikel’ 1012Inc, waarmee de gemeente greep wil krijgen op onwenselijke ontwikkelingen in postcodegebied 1012, het hart van de binnenstad.

Sinds 2008 heeft de gemeente daar, samen met enkele corporaties, vastgoed aangekocht uit handen van dubieuze eigenaren. Maar onder druk van strengere rijkswetgeving moesten de corporaties afhaken. En de gemeente en haar overgebleven partner, woningbedrijf Stadsgoed, hebben het geld er niet meer voor (over). Daarom zoekt Van der Laan private investeerders.

Toen hij enkele weken geleden aankondigde dat hij nog zes jaar burgemeester wil blijven, maar het wat rustiger aan zou doen, werd Van der Laan gevraagd of hij dan misschien dit dossier kon laten vallen. Hij omhelsde het voorstel zowat.

Gisteren werd weer eens duidelijk waarom. In een commissievergadering van de gemeenteraad kreeg hij zo’n zestig vragen over zijn beleid. Terwijl er niet eens een voorstel van het college werd besproken, maar slechts een „tussenstap”.

Verschrikkelijk duur

Van der Laan wil vastgoed blijven aankopen in het centrum van de stad, om het uit handen van ongewenste eigenaren te halen. Het gaat daarbij meestal om panden waarin nu bordelen gevestigd zijn of seks op een andere manier wordt geëxploiteerd. Zulke panden zijn duur om te kopen (ze leveren de huidige exploitant veel op), duur om op te knappen (ze zijn vaak nogal typisch ingericht) en moeilijk rendabel te maken (ze liggen in een buurt met een twijfelachtige reputatie). Bovendien wil de gemeente de monocultuur doorbreken van overvloedig aanwezige supermarktjes, massagesalons en sinds kort ook ijs- en kaaswinkels.

Onder de bezielende leiding van toenmalig wethouder Lodewijk Asscher is begonnen met een alomvattend project dat, zoals Van der Laan zich in een eerdere raadsvergadering al eens liet ontvallen, „verschrikkelijk duur, misschien wel te duur” is. Maar de consequenties van het opgeven van het huidige project zijn voor hem en voor de gemeenteraad tot dusver kennelijk nog angstaanjagender: dan heeft de jungle het in de binnenstad gewonnen.

Rapportages, persberichten en nota’s uit de afgelopen twee jaar laten de zoektocht van de

Investeerders staan niet te trappelen de gemeente te helpen met het Wallengebied. Foto: Maurice Boyer / NRC

burgemeester zien. Hij zet al twee jaar de NV Zeedijk de duimschroeven aan, een bedrijf dat dertig jaar ervaring heeft met aankoop en beheer van panden om ze uit de verkeerde handen te halen – maar dan in één straat. Van der Laan eiste dat de NV Zeedijk met Stadsgoed zou fuseren in 1012Inc. De NV verzet zich, daarom heeft Van der Laan aangekondigd dat de gemeente zichals grootaandeelhouder binnen twee jaar zal terugtrekken: „Fuseren of liquideren.”

Van de vijf bedrijven die anderhalf jaar geleden in een persbericht werden aangeduid als „investeerders die uitdrukkelijk belangstelling hebben” voor 1012Inc, is er geen een meer te bekennen. De verlangde rendementen zouden niet worden behaald, analyseerde de ABN-Amrobank.

Mooie deal

SyntrusAchmea, vermogensbeheerder voor verschillende pensioenfondsen en nieuwe partner in 1012Inc, verwacht een gegarandeerd rendement van 4 procent. Dat blijkt uit de intentieverklaring (pdf) die het bedrijf in juni opstelde. SyntrusAchmea stapt in voor 30 procent. Gemeente en Stadsgoed brengen elk ook 30 procent in, de overgebleven 10 procent is ruimte voor andere geïnteresseerden. In januari, verwachtten ze in de zomer nog, zou 1012Inc beginnen.

Met name de intentieverklaring van SyntrusAchmea riep vragen op bij de raadsleden. De vermogensbeheerder neemt zich voor 20 à 50 miljoen in de binnenstad te investeren, maar wil in ruil daarvoor dat de gemeente toezegt dat het bedrijf 60 à 150 miljoen mag investeren in „ontwikkellocaties elders in de stad”. Met andere woorden: voorrang bij commerciële bouwlocaties.

Was dit wel een mooie deal voor de gemeente, vroegen verschillende raadsleden. Van der Laan onderstreepte dat SyntrusAchmea niet zomaar een investeerder is, maar beheerder van de vermogens van pensioenfondsen. „Ik dacht: als ik aankom met zo’n club, dan zal de raad blij

zijn. Deze investeerder gaat niet rauzen met huurprijzen.”

Hoe kritisch ook, de raad blijft vinden dat investeren in aankoop en beheer van vastgoed in de binnenstad een goed idee is. Over de manier waarop verschillen de fracties van mening. Reden voor de burgemeester om gisteren aan te kondigen: „Als u het goed vindt, ga ik in een lagere versnelling verder.” Lees: in januari is er nog geen 1012Inc.