Waarom graffitispuiters wraak namen op Homeland

Drie artiesten namen slim wraak voor de negatieve wijze waarop Homeland de Arabische wereld voorstelt. 

Claire Danes speelt in Homeland de rol van CIA-agent Carrie Mathison.

„Homeland is racistisch.” Het staat daar, zwart op wit, bij de ingang van een fabriek in Berlijn die een Syrisch vluchtelingenkamp in Libanon moet voorstellen in de tv-serie Homeland. En zo is de Amerikaanse serie, over de avonturen van CIA-spionne Carrie Mathison in het Midden-Oosten, afgelopen zondag ook uitgezonden door Showtime. Vanavond komt de aflevering in Nederland op televisie. 

Want de makers hadden geen flauw idee wat de graffitikunstenaars die ze hadden ingehuurd om wat ‘authenticiteit’ te verlenen aan de set daar allemaal op de muren hadden gespoten. Het was Arabisch schrift: wat er stond maakte niet uit. 

En dat was precies wat Heba Amin, Caram Kapp en Stone wilden aantonen met dit ‘trollen’. „Homeland heeft de reputatie dwars te zijn vanwege van de kritische manier waarop zij de acties van de Amerikaanse inlichtingendiensten in het Midden-Oosten voorstellen”, zegt Amin vanuit Kairo. „Maar de manier waarop zij het Midden-Oosten zelf voorstellen is frauduleus.”

Amin is een Egyptisch artiest en assistent Visuele Kunsten aan de Amerikaanse Universiteit van Kairo. Zij verdeelt haar tijd tussen Kairo en Berlijn, waar in de zomer het vijfde seizoen van Homeland is opgenomen.

Minirokje

Ze kreeg telefoon van Stone, een Duitse uitgever en schrijver gespecialiseerd in graffiti. Hij was door Showtime aangezocht als consultant en had al veel mensen opgebeld die meteen weigerden. „Zo boos zijn mensen in de Arabische wereld over Homeland. Toen zei ik, eerst als grap, wat als we dit zien als een kans?”

Eerst wilden ze het voorzichtig aanpakken: met zinswendingen die voor dubbele interpretatie vatbaar waren. Dat bleek niet nodig. Tijdens een gesprek met de makers legden die foto’s van pro-Assad-graffiti op tafel als voorbeeld. Dit terwijl de scène in een kamp speelt waar mensen juist gevlucht zijn voor zijn regime. „Eenmaal op de set was iedereen zo druk dat niemand op ons lette. We konden echt doen wat we wilden.”

Om te begrijpen waarom de Arabische wereld zo boos is op Homeland moeten we terug naar 2012, als Carrie in het tweede seizoen naar Libanon gaat. Zij komt terecht in de Hamra-wijk, die wordt voorgesteld als een soort Gaza, met krotwoningen bedekt met golfplaten, en nauwelijks verharde straten waarin pick-up trucks rondrijden met gewapende mannen in de laadbak.

In werkelijkheid is Hamra een levendige buurt vol cafés en restaurants waar de alcohol rijkelijk vloeit. De Hamrastraat is eerder Kalverstraat, met een H&M en een Starbucks.

Wat ook choqueerde was dat Carrie het nodig vond haar haar en ogen donker te maken en een hoofddoek om te doen. Dit om zogenaamd niet op te vallen. Carrie was in Hamra minder opgevallen als ze een minirokje en hoge hakken had aangedaan.

Amin: „Dit is een serie die in de hele wereld wordt bekeken. Dat wil zeggen dat zij miljoenen mensen kunnen manipuleren over hoe onze regio er uitziet. En dat kan heeft gevolgen in de reële wereld. Het beïnvloedt de publieke opinie wanneer die moet overtuigd worden van regeringsbeslissingen, zoals de invasie van Irak in 2003.”

Er zijn ook wel meer fundamentele dingen fout met Homeland. Zo gaat de serie al vanaf het begin uit van samenwerking tussen Hezbollah, Iran en Al Qaeda – absurd voor iedereen die de regio kent. Maar de meeste kritiek geldt de manier waarop moslims en Arabieren consequent worden neergezet als ‘bad guys’.

Amin zegt dat de reacties op de actie heel positief zijn geweest. Het trio is dan ook subtiel tewerk gegaan. 'Homeland is racistisch' is de meest extreme slogan. Andere hebben vaak alleen betekenis voor Arabisch-sprekenden.

Zoals ‘Homeland is een watermeloen’, een metafoor voor iets wat vals is, bedrog. Of: ‘We hebben ons niet verzet, dus heeft hij ons veroverd gezeten op een ezel’, Dat is een gezegde over machtsmisbruik door politici, legt Amin uit.

Artistieke sabotage

Caram Kapp, zelf Duits-Egyptisch, spoot op een winkeltje in het kamp ‘Falafel en alcohol’. „De slogan herinnert eraan dat niet alle Arabieren moslim zijn, en dat men hier ook alcohol lust. Het gaat opnieuw in tegen het eendimensionale beeld dat Homeland van de regio ophangt.”

Showtime heeft nog niet officieel gereageerd, maar de Amerikaanse website Deadline sprak wel een van de makers, Alex Gansa. „Wij hadden dit liever opgemerkt voor de uitzending”, zei Gansa. „Maar aangezien Homeland altijd zelf subversief is geweest en een stimulus voor conversatie wil zijn, kunnen we het niet helpen om deze daad van artistieke sabotage ook een beetje te bewonderen.”

Amin hoopt dat haar actie precies dat oplevert: een ‘conversatie’ over hoe series als Homeland de Arabische wereld voorstellen.

Update: in een eerdere versie van dit artikel zijn per abuis enkele onderschriften van de graffitileuzen verwisseld