Zonder gevaarlijke bootreis naar Europa

Syriërs hebben de Melilla-route via Marokko ontdekt.

Het tijdelijke opvangcentrum voor immigranten in Melilla heeft een gedaanteverwisseling ondergaan. De Afrikaanse vluchtelingen die in het verleden in groten getale de hekken tussen Marokko en de Spaanse exclave overklommen, hebben plaatsgemaakt voor Syriërs. Meer dan 6.200 Syriërs meldden zich aan als asielzoeker bij de dit jaar geopende kantoortjes bij grensovergang Beni Ensar. Vervolgens moesten ze in Melilla doorgaans een aantal maanden wachten voordat ze op het Europese vasteland de procedure voor een verblijfsvergunning kunnen beginnen. Slechts een fractie van de Syriërs ziet Spanje als de bestemming voor een nieuw leven.

Het beeld van de grens tussen Noord-Afrika en de Europese Unie is rigoureus veranderd. Jaren achtereen werd de wereld overspoeld met foto’s van bungelende mannen op hekwerken. De hekken van Melilla zijn nu leeg. Verlaten. Slechts hier en daar herinnert een stuk afgescheurde kleding eraan dat mensen er massaal overheen probeerden te klimmen. Vorig jaar kwamen 2.445 Afrikaanse vluchtelingen op illegale wijze Melilla binnen, nu zijn dat er nog geen zeshonderd. De meesten van hen bereikten Melilla via zee.

Spanje en Marokko hebben de handen ineengeslagen en zijn gezamenlijk een nieuw beleid gaan voeren. Aan beide kanten van de grens werd de druk opgevoerd. Spanje zette 180 guardias extra in. Maar veelal strandden pogingen ver voor de grens, en Afrikanen die wel het hek overkwamen, werden niet zelden direct teruggezet. De Marokkaanse politie maakte met harde hand een einde aan een vluchtelingenkamp op de berg Gurugú. Vanaf daar stormden de voorbije jaren duizenden vluchtelingen naar de hekken van Melilla. Het duurste hekwerk van Europa – dat zo’n 60 miljoen euro heeft gekost – werd met name aan Marokkaanse kant extra verstevigd.

Toch bleef het druk bij de grens van een stukje ‘Europa’ in Afrika. De Syriërs ontdekten de nieuwe route al snel en kwamen met duizenden naar het noorden van Marokko. Ze probeerden zich op Marokkaans grondgebied zo onopvallend mogelijk te kleden en te gedragen, opdat de plaatselijke politie hen niet voor buitenlanders aan zou zien. De Marokkaanse overheid is namelijk van mening dat de Syriërs illegaal door Marokko trekken. Mensensmokkelaars staan klaar om Syriërs voor een paar honderd euro op weg te helpen.

Syriërs die eenmaal bij de grensovergang zijn aangekomen, maken bij de Spaanse autoriteiten zo snel mogelijk hun identiteit bekend. Ze worden als asielzoekers naar het tijdelijke opvangcentrum voor immigranten gebracht. De Syriërs zijn er ver in de meerderheid. Ze hopen uiteindelijk via Spanje legaal uit te komen in steden als Berlijn of München. Nog maar één op de tien kampbewoners is een Afrikaanse vluchteling. Die komen meestal niet verder dan een nieuw leven als illegaal in Madrid of Barcelona.