Waarom gingen ze moorden, dat was de vraag

Dag twee van de zaak tegen twee broers die verdachte zijn van moord: de experts.

Twee broers staan voor de rechtbank in Assen terecht voor de moord op wandelaar Berend Smit in 2012 en een echtpaar in Exloo in 2013. Foto: Robin van Lonkhuijsen / ANP

Admilson R. (31) voelde zich onkwetsbaar, onverslaanbaar. Zeven jaar diende hij in het leger. Marcos R. (30) werd twee keer uitgezonden naar Afghanistan. Maar na zijn terugkeer miste hij structuur, kreeg hij geldzorgen en raakte hij aan de drugs. Zonder behandeling kan hij weer extreem gewelddadig worden, menen experts. Zij adviseerden een lange behandeling: tbs met dwangverpleging.

De broers Admilson en Marcos staan deze week terecht voor de moord op wandelaar Berend Smit (55) in november 2012 en een echtpaar (beiden 77) in Exloo in 2013. Gisteren, op de tweede dag van het strafproces voor de Asser rechtbank, werden de door de verdediging opgeroepen deskundigen gehoord. Hoofdvraag: is er iets mis met de persoonlijkheid van beide verdachten? Zijn ze volledig toerekeningsvatbaar of niet? Zo nee, dan ligt tbs voor de hand.

Het Pieter Baan Centrum (PBC) meent dat Admilson geen stoornis heeft. Ook geen posttraumatische stresstoornis, stelde PBC-psychiater Pieter Ronhaar. Hij simuleert hallucinaties en het horen van stemmen. Vier onafhankelijke onderzoekers menen echter dat Admilson wel degelijk een ernstige persoonlijkheidsstoornis heeft. Die is ontstaan in zijn jeugd. Beide broers hebben, door hun adoptie, een ernstige hechtingsstoornis. Bij hun biologische ouders in Brazilië werden ze mishandeld.

'Niets om trots op te zijn'

Marcos wordt door de deskundigen omschreven als een „sombere, lege, in zichzelf gekeerde man” met een benedengemiddelde intelligentie. Zijn klachten – het horen van stemmen en het ruiken van geuren – dikt hij aan, gaf hij zelf toe. „Niet moedwillig, maar om de juiste behandeling te krijgen.” Vier jaar lang was hij aan de harddrugs. „Om mijn gevoel te dempen.” Over de gepleegde moorden zegt hij: „Niet iets om trots op te zijn.” Doorleefde spijt heeft hij niet, al spreekt hij dat zelf tegen. Hij zou ADD hebben en cannabisafhankelijk zijn. Ook denkt hij dat er een chip in zijn hoofd zit waarmee hij wordt afgeluisterd. Het PBC ziet bij hem wél een ernstige persoonlijkheidsstoornis.

De PBC-onderzoekers zien geen rolverdeling tussen de boers. De rechtbank lijkt er niet van overtuigd. Een rechter zei gisteren dat Marcos „assertief” overkwam toen hij de rechtbank een vraag stelde. Ten tijde van de moorden was Marcos volgens de onderzoekers enigszins verminderd toerekeningsvatbaar. Ze menen dat de kans op herhaling bij Marcos „laag tot matig”, is. In gezelschap van Admilson is die echter „hoog”. Advocaat Wim Anker ziet om deze reden grond voor tbs.